การจัดการเรียนรู้พุทธศาสนาเชิงบูรณาการกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

พระมหาอภิสิทธิ์  วุฑฺฒิสฺสโร (เจริญราช)

ผู้แต่ง

พระมหาอภิสิทธิ์ วุฑฺฒิสฺสโร (เจริญราช) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้, พุทธศาสนา, ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง, การบูรณาการการศึกษา

บทคัดย่อ

การศึกษาไทยในปัจจุบันเผชิญกับความท้าทายหลายประการ ทั้งจากบริบทสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การพัฒนาผู้เรียนจึงไม่อาจพึ่งพาการเรียนรู้เชิงวิชาการเพียงด้านเดียว แต่จำเป็นต้องบูรณาการคุณค่าทางศาสนา จริยธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในการดำรงชีวิต บทความนี้มุ่งนำเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้พุทธศาสนาเชิงบูรณาการกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยอาศัยกรอบแนวคิดทางพุทธธรรม ได้แก่ ไตรสิกขา อริยสัจ 4 และอิทธิบาท 4 ควบคู่กับหลักการพอประมาณ มีเหตุผล และภูมิคุ้มกัน รวมถึงเงื่อนไขของความรู้และคุณธรรม ผลการวิเคราะห์พบว่า การจัดการเรียนรู้ในลักษณะดังกล่าวสามารถสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาความรู้ ความคิด และคุณธรรมในผู้เรียน ก่อให้เกิดผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ยั่งยืน ได้แก่ การมีคุณธรรม จริยธรรม ความรับผิดชอบต่อสังคม และความสามารถในการดำเนินชีวิตตามหลักพอเพียง อันเป็นแนวทางสู่การพัฒนาคนไทยในศตวรรษที่ 21 บทความยังเสนอข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ ได้แก่ การพัฒนาครูผู้สอนให้มีความรู้เชิงบูรณาการ การสร้างสื่อการเรียนรู้ที่หลากหลาย และการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียน วัด และชุมชน เพื่อขยายผลสู่การจัดการศึกษาที่มีคุณภาพและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2547). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ: สศช.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

Chansomsak, S., & Vale, B. (2009). Sufficiency economy and education: A comparative study of self-reliant learning in Thailand and New Zealand. Asian Social Science, 5(7), 55–62.

Fogarty, R. (1991). Ten ways to integrate curriculum. Palatine, IL: IRI/Skylight Publishing.

OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. Paris: OECD.

Payutto, P. A. (1994). Buddhadhamma. Albany: State University of New York Press.

Prayukvong, W. (2005). A Buddhist economic approach to the development of community enterprises: A case study from Southern Thailand. Cambridge Journal of Economics, 29(6), 1171–1185.

Prince, M. (2021). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223–231.

Sathirathai, S., & Piboolsravut, P. (2004). Sufficiency economy and a healthy community. Paper presented at the International Conference on Gross National Happiness, Thimphu, Bhutan.

Sirimongkol, K. (2016). Application of the Four Bases of Accomplishment (Iddhipāda) in modern education. Journal of Buddhist Education and Research, 2(1), 45–60.

UNESCO. (2015). Rethinking education: Towards a global common good? Paris: UNESCO.

United Nations. (2019). Sustainable development goals report 2019. New York: United Nations.