การพัฒนากลไกเชิงพุทธบูรณาการในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดลำปาง
คำสำคัญ:
การพัฒนากลไก, การเตรียมความพร้อมสู่วัยเกษียณ, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณ 2) พัฒนาระบบและกลไกการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) บูรณาการกลไกเชิงพุทธในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดลำปาง โดยใช้วิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก 26 คน และปฏิบัติการ 25 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- ปัญหาและความต้องการ คือ 1) นโยบายและแผนพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อป้องกันโรค สร้างรายได้และเศรษฐกิจ การมีส่วนร่วม การพัฒนาสภาพแวดล้อมและระบบดูแล และปัจจัยที่มีต่อการเตรียมความพร้อม คือ ความรู้และทัศนคติ สุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม ที่อยู่อาศัย ด้านข้อมูลและบริการ
- การพัฒนาระบบและกลไกอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชน คือ 1) ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาระบบและกลไก 2) กระบวนการออกแบบระบบและกลไก โดยการประเมินสถานการณ์ การมีส่วนร่วมและกำหนดทิศทางด้านสุขภาพ การเงิน สังคม และสภาพแวดล้อม โครงสร้างความรับผิดชอบ การดำเนินงาน การติดตามและประเมินผล 3) กระบวนการพัฒนาระบบและกลไกเน้นการมีส่วนร่วม สร้างความเข้าใจแก่ผู้สูงอายุและบริบทชุมชนโดยสำรวจความเห็นเพื่อออกแบบการดำเนินงานและสร้างเครือข่าย
- การบูรณาการกลไกเชิงพุทธ ได้แก่ 1) กายภาวนา การดูแลและเสริมสร้างความแข็งแรงอย่างมีสติ 2) สีลภาวนา การสร้างสังคมสันติ มีคุณธรรม 3) จิตตภาวนา ความเข้มแข็ง มั่นคง สงบ และมีสติ 4) ปัญญาภาวนา เข้าใจชีวิตและโลกตามความจริง เพื่อเรียนรู้เทคโนโลยีที่สร้างสุขต่อตนเองและสังคม ลดอัตตาความยึดมั่น และใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าและเป้าหมาย
เอกสารอ้างอิง
กริช เกียรติญาณ และธนัสถา โรจนตระกูล. (2564). การเตรียมความพร้อมเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ กรณีศึกษาตำบลวัดไทรย์ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์. Journal of Modern Learning Development, 6(2), 59-74. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/247278
เกษรา โพธิ์เย็น. (2562). สังคมผู้สูงอายุ: โอกาสของธุรกิจที่ยั่งยืนในอนาคต. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 21(1), 201-209. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/msaru/article/view/248389
ณัทกวี ศิริรัตน์, วิภวานี เผือกบัวขาว, นภัทร์ธมณฑ์ น้อยหมอกุลเดช, กัญญารัตน์ ผึ่งบรรหาร, ดวงดาว เทพทองคำ, และดวงกมล ภูนวล. (2565). รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตามหลักพุทธจริยศาสตร์ในเทศบาลตำบลหาดเจ้าสำราญ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี. วารสารพยาบาลตำรวจ, 14(1), 153-163. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/policenurse/article/view/256225
ธัญวรัตน์ สุวรรณะ. (2564). การเตรียมความพร้อมทางการเงินเพื่อวัยเกษียณของแรงงานนอกระบบในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 4(2), 58–72. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hsrnj/article/view/251853
นิสรา ใจซื่อ. (2563). แนวทางการส่งเสริมการเตรียมความพร้อมก่อนการเกษียณอายุให้กับทรัพยากรมนุษย์ขององค์การ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 39(4), 30-41. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/humsujournal/article/view/241626
พรรณี วงศ์จำปาศรี. (2565). กระบวนการส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุเชิงพุทธบูรณาการจังหวัดนครพนม. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 9(1), 27-38. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/prij/article/view/254517
พระสมุห์สุรินทร์ รตนโชโต และพระศักดิ์จรินทร์ ฐิตสํวโร. (2566). บทบาทวัดกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในสังคมไทยตามพระพุทธศาสนา. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(5), 171-184. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/bim/article/view/262874
เพ็ญประภา เบญจวรรณ. (2558). การเตรียมความพร้อมก่อนเกษียณอายุ. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 2(1), 82-92. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pnuhuso/article/view/53511
ภักดี โพธิ์สิงห์. (2559). การวิเคราะห์องค์ประกอบการเตรียมความพร้อมก่อนเกษียณอายุอย่างมีคุณภาพของบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม. วารสาร มจร สังคมศาสตรปริทรรศน์, 5(3), 93-106. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/245513
ยุทธพงษ์ จักรคม, สุวรรณนภา สุ่ยวงษ์, และจิรวุฒิ โม่งคำ. (2565). การเตรียมความพร้อมก่อนเกษียณอายุการทำงานของบุคลากรสายสนับสนุน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. วารสารจันทรเกษมสาร, 28(1), 141–156. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/crujournal/article/view/253112
ยุวดี ระยับศรี. (2564). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามแนวทางพุทธธรรม. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 8(1), 109-122. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/248355
ศิริวรรณ มนอัตระผดุง และพิทักษ์ ศิริวงศ์. (2559). การเตรียมตัวเกษียณอายุราชการของผู้บริหารสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภาพ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 11(2), 49-62. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdihsjournal/article/view/65723
สมศรี สัจจะสกุลรัตน์. (2561). รูปแบบการจัดการสุขภาพของผู้สูงอายุเชิงพุทธบูรณาการ : กรณีศึกษาเทศบาลตำบลบ้านต๋อม จังหวัดพะเยา. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 19(2), 120-132. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnpy/article/view/125466
สิริวิมล ไชยมงคล, เกษร สำเภาทอง, และสุภา วิตตาภรณ์. (2566). การเตรียมความพร้อมก่อนวัยสูงอายุของพยาบาลวิชาชีพ กรณีศึกษาโรงพยาบาลพะเยา. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 17(1), 90-101. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/259796
อาจ เมธารักษ์, พระครูสิริปริยัตยานุศาสก์, พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์, และวิโรจน์ วิชัย. (2566). การสร้างสุขแก่ผู้สูงอายุด้วยหลักพุทธธรรม. วารสาร มจร.หริภุญชัยปริทรรศน์, 7(1), 133-148. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMHR/article/view/262007
