แนวทางการบริหารจัดการขยะอย่างยั่งยืนของโรงเรียนท่าศาลา  จังหวัดเชียงใหม่

ธนกร จินะโกฎ; สุบัน   พรเวียง; มนต์นภัส  มโนการณ์

ผู้แต่ง

ธนกร จินะโกฎ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
สุบัน พรเวียง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
มนต์นภัส มโนการณ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

แนวทางการบริหาร, การจัดการขยะ, อย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพการบริหารจัดการขยะของโรงเรียนท่าศาลา (2) เพื่อจัดทำแนวทางการบริหารจัดการขยะอย่างยั่งยืนฯ และ (3) ประเมินแนวทางการบริหารจัดการขยะอย่างยั่งยืนฯ กลุ่มเป้าหมายในการศึกษาได้แก่ ผู้บริหารการศึกษาจำนวน 2 คน ผู้บริหารสถานศึกษาจำนวน 5 คน ศึกษานิเทศก์จำนวน 10 คน อาจารย์มหาวิทยาลัย 1 คน ครูผู้สอนจำนวน 12 คน ผู้ปกครอง 142 คน รวมทั้งสิ้น 172 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามแบบมาตราส่วน 5 ระดับ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง แบบประเมินแนวทางฯเพื่อตรวจสอบความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความเป็นประโยชน์ สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล คือ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า 1) สภาพการบริหารจัดการขยะของโรงเรียนท่าศาลา โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง 2) การจัดทำแนวทางการบริหารจัดการขยะของโรงเรียนท่าศาลา มีทั้งสิ้น 3 ด้าน 30 แนวทาง ได้แก่ ด้าน การใช้ซ้ำ, การลดการใช้ และการแปรรูปแล้วนำกลับมาใช้ใหม่ โดยทุกด้านอยู่ภายใต้หลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและกระบวนการบริหารด้วยวงจรคุณภาพเดมมิ่ง PDCA และ 3) ผลการตรวจสอบความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของแนวทางฯ ผ่านการตรวจสอบทุกด้าน

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2552). คู่มือสำหรับผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน อย่างครบวงจร. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ กรมควบคุมมลพิษ

กรมควบคุมมลพิษ. (2563). คู่มือปฏิบัติการ 3 ใช้ (3R) เพื่อจัดการขยะชุมชน. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์กรมควบคุมมลพิษ

กรมควบคุมมลพิษ. (2564). (ร่าง) แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะของประเทศ พ.ศ. 2565-2570. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ กรมควบคุมมลพิษ

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2559). บทเรียนความสำเร็จในการบริหารจัดการโรงเรียน (Zero Waste School). กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ.

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2559). คู่มือโรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2563). การจัดการขยะที่ต้นทาง. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์กรมส่งเสริมคุณภาพ สิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2563). การจัดการขยะในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2563). แผนกรมส่งเสริมคุภาพสิ่งแวดล้อม ระยะ 20 ปี พ.ศ. 2561 – 2580 (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2564). โรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.จำกัด.

ดำหริ กำปั่นวงษ์. (2562). การจัดการขยะเหลือศูนย์โดยการมีส่วนร่วมของพหุภาคี เขตเทศบาลเมืองหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษย์ ศาสตร์, 9(3), 236-244.

ชมพูนุท สงกลาง. (2565). แนวทางในการจัดการขยะมูลฝอยในโรงเรียนบ้านป่าหวาย ตำบลตาดทอง อำเภอศรีธาตุ จังหวัดอุดรธานี. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 11(2), 31-46.

ชรีรัตน์ โวเบ้า และคณะ. (2565). แนวทางการบริหารจัดการขยะของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม. วารสารวิจัยและพัฒนาอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (ออนไลน์), 1(3), 1 – 7.

ธนวัฒน์ คงมณี, ณัฐิยา ตันตรานนท์ และ ศิริมาศ โกศัลย์พิพัฒน์. (2565). รูปแบบการบริหารแหล่งเรียนรู้การจัดการขยะของโรงเรียนบ้านนามน อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตวิจัย, 12(2), 87-102.

ธนาธร จูงวงษ์สุข. (2562). แนวทางการบริหารโครงการโรงเรียนปลอดขยะของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3. วารสารวารสารครุศาสตร์วิชาการ มหาวิทยาลัยราช ภัฏเชียงราย, 4(3), 1-13.

ปิยรัตน์ วงศ์จุมมะลิ และรัดเกล้า เปรมประสิทธิ์. (2560). ของเสียเหลือศูนย์ (Zero Waste): แนวคิดและ หลักการสู่สังคมปลอดขยะ. การประชุมวิชาการ ครั้งที่ 16. การสัมมนาเครือข่ายนักศึกษาระดับ บัณฑิตศึกษา สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา. (น. 915-929). กรุงเทพฯ.

ปริยวิศว์ วงษ์จันทร์. (2565). การพัฒนารูปแบบการจัดการขยะในสถานศึกษาตามโครงการโรงเรียนปลอดขยะ โรงเรียนขลุงรัชดาภิเษก จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิชาการไทยและการจัดการ, 3(3), 53-82.

ปฏิมา พูนทรัพย์, เกสิณี ชิวปรีชา, อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์, รุจา รอดเข็ม และนฤทิธ์ แสงสุขสว่าง. (2565). แนวทางการบริหารสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษาปทุมธานี เขต 1. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 27(1), 29 – 37.)

มัณฑนฌา ชูโฉม. (2564). รูปแบบการบริหารกิจกรรมพัฒนาสิ่งแวดล้อมตามหลักการ 3Rs ของโรงเรียนในเครือข่ายสถานศึกษาทุ่งตะโก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 2. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์. 6(1), 199 – 211.

โรงเรียนท่าศาลา. (2564). รายงานโครงการโรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School ปี 2565. โรงเรียนท่าศาลา จังหวัดเชียงใหม่.

โรงเรียนท่าศาลา. (2562). หลักสูตรสถานศึกษาท่าศาลารักษ์โลก. โรงเรียนท่าศาลา จังหวัดเชียงใหม่.

วงศักดิ์ ขันธวิชัย. (2564). คู่มือ/แนวทางการดำเนินงานโครงการโรงเรียนปลอดขยะ (Zero Waste School) ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 2. อุดรธานี : สำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 2.

วิมลชญาน์ สถิตสุนทรพันธ์, ธานี เกสทอง และทีปพิพัฒน์ สันตะวัน. (2563). รูปแบบการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในสถานศึกษา. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 7(3), 157-173.

วิไล ธนวิวัฒน์. (2541). แนวคิดการบริหารจัดการในโรงเรียน. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์ ทิพยวิสุทธ์.

สุนทร โคตรบรรเทา. (2560). การบริหารการศึกษา หลักการและทฤษฎี (ฉบับปรับปรุง). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ปัญญาชน จำกัด.

สุรพล พุฒคำ. (2544). หลักทฤษฎีและการปฏิบัติการบริหารการศึกษา. เอกสารประกอบการสอน. ลพบุรี : สถาบันราชภัฏเทพสตรี.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2546). กรอบแนวคิดทางทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). ประเทศไทยกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. สืบค้น 26ตุลาคม 2565, จากhttps://sdgs.nesdc.go.th

สำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ.2564. กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ สำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

อนุสรณ์ หว่างดอนไพร, บรรจง เจริญสุข และสิริสวัสช์ ทองก้านเหลือง. (2566). การวิจัยเชิงปฏิบัติการพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการขยะ โรงเรียนคลองนามิตรภาพที่ 201 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 1. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 6(1), 112 – 126.

อริศรา สะสม. (2565). S. W. MODEL: การบริหารจัดการขยะตามบริบทของโรงเรียนแบบมีส่วนร่วม. วารสารธรรมวัตร, 3(2), 15-23.