การบริหารนิเวศการเรียนรู้จากพื้นที่ทางวัฒนธรรมด้วยแนวคิด โรงเรียนชุมชนแห่งการเรียนรู้

วิวัฒนา  ศรีวิไล; ณัฐตะวัน  ลิ้มประสงค์

ผู้แต่ง

วิวัฒนา ศรีวิไล มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
ณัฐตะวัน ลิ้มประสงค์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์

คำสำคัญ:

นิเวศการเรียนรู้, วัฒนธรรมชุมชน, โรงเรียนเป็นฐาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารการศึกษาโดยใช้ฐานคิดนิเวศการเรียนรู้จากพื้นที่ทางวัฒนธรรม และ แนวคิดโรงเรียนชุมชนแห่งการเรียนรู้ (School as learning communities: SLC) ซึ่งการเรียนรู้และการพัฒนา (L&D) โดยคำนึงถึงบริบทของชุมชนสามารถนำมาใช้ ในเชิงรูปธรรม และสอดคล้องกับการจัดนิเวศการเรียนรู้ วัฒนธรรมชุมชนเป็นสิ่งที่สำคัญในบริบทของท้องถิ่น การพัฒนาโรงเรียนให้มีนิเวศการเรียนรู้ของวัฒนธรรมขับเคลื่อน ผ่านกระบวนการจัดการของสมาชิกภายในโรงเรียน การประสานความร่วมมือ ด้านองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมชุมชนกับสมาชิกภายนอกโรงเรียน ซึ่งผลของการศึกษาการบริหารนิเวศการเรียนรู้ตามแนวคิดโรงเรียนชุมชนแห่งการเรียนรู้ ประกอบด้วย 4 หลักการ ดังนี้ 1) การใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School Setting) 2) ความยั่งยืนและร่วมผสานกัน 3) การสร้างเครือข่ายสมาชิกภายในและภายนอกโรงเรียน และ 4.ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในชุมชน และการสร้างประโยชน์จากนิเวศการเรียนรู้ (Learning Ecology) มีองค์ประกอบ 3 ด้าน คือ 1) การจัดการเรียนรู้และการพัฒนา (L&D) ระบบนิเวศการเรียนรู้จากพื้นที่ทางวัฒนธรรม 2) การบริหารวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่กระบวนการเรียนรู้ 3) การสร้างความตระหนักรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และการร่วมมือของคนในชุมชนและการเปิดพื้นที่เรียนรู้ร่วม

เอกสารอ้างอิง

ไกรศักดิ์ สุรพงษ์พิวัฒนะ, วสันต์ชัย กากแก้ว และ ศุภธนกฤษ ยอดสละ. (2565). แนวทางการพัฒนาโรงเรียนชุมชนแห่งการเรียนรู้สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(2), 1591-1600.

ทรงวุฒิ วีเปลี่ยน, ศิริพงศ์ เศาภายน, และจารุวรรณ พลอยดวงรัตน์. (2566). แนวทางการบริหารโรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (SLC). วารสารวิจยวิชาการ, 6(6), 301-316.

ธัญญารัตน์ มะลาศรี, สุชนา หลงเจริญ, Wei Jingru และLi Tianzhi. (2562). การศึกษาทรัพยากรเชิงนิเวศวัฒนธรรมในหมู่บ้านลาว ตำบลเทวราช อำเภอไชโย จังหวัดอ่างทอง เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวชาวจีน. วารสาร มจร. หริภุญชัยปริทรรศน์, 3(3), 31-40.

ประกาศเรื่องยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 -2580. (2561, 13 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก. หน้า 1 – 71.

ประภาส ปิ่นตบแต่ง และกิตติ คงตุก. (2566). ดอยช้างป่าแป๋: จากป่าจิตวิญญาณสู่เครือข่ายการเรียนรู้บน พื้นที่เขตวัฒนธรรมพิเศษ. วารสารวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์, 2(1), 40-75.

ปรณัฐ กิจรุ่งเรือง และอรพิณ ศิริสัมพันธ์. (2561). ชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพครู. M&N Design Printing.

รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2564). ภาวะผู้นำ ทฤษฎี การวิจัย และแนวทางสู่การพัฒนา. บริษัท เอเชีย ดิจิตอลการพิมพ์ จำกัด.

รัตนา กาญจนพันธุ์ และ พิมพ์พรรณ เทพเมธานนท์. (2543). ความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน.สำนักพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ศศินันท์ เศรษฐวัฒน์บดี, กันต์ฤทัย คลังพหล, บุษยา จูงาม, ปาริชาต ผดุงศิลป์, และอภิชญา สวัสดี. (2566).การศึกษาระบบนิเวศการเรียนรู้ของสถานศึกษาในจังหวัดปทุมธานี. วารสารครุศาสตร์ คณะครุ ศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 6(1), 102-113.

ศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์, ณัฐนนท์ จิรกิจนิมิต, และมุกรวี ฉิมพะเนาว์. (2565). วัฒนธรรมชุมชนกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสาร มจร. กาญจนปริทรรศน์, 2(2), 127-139.

ศุภกร ณ พิกุล และ พระมหาประสิทธิ์ เนตรรังษี. (2566). การพัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้ภาษาอังกฤษเพื่อทักษะแห่งยุคดิจิตัล. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 5(2), 416-428.

สุรวิทย์ อัสสพันธุ์. (2566). นิเวศการเรียนรู้: พื้นที่และกระบวนการที่การเรียนรู้ดำรงอยู่. วารสารวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์, 2(1), 156-192.

สุรวุฒิ ปัดไธสง. (2545). วัฒนธรรมชุมชน: เงื่อนไขความเข้มแข็งชุมชน/หมู่บ้าน. วารสารพฤติกรรมศาสตร์,8(1), 11-20.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). รายงานการศึกษารูปแบบการจัดระบบนิเวศการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการพัฒนาศักยภาพของคนไทย 4.0. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.

อนุกูล ตันสุพล. (2559). นิเวศวิทยาวัฒนธรรม: กุญแจสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 12(1). 193-221.

อานนท์ ปานะจำนงค์, วรรณวิศา สืบนุสรณ์ คล้ายจำแลง และพร้อมพิไล บัวสุวรรณ. (2566). แนวทางการ พัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้ของโรงเรียนในเครือเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ตามแนวคิดทักษะ ของนักเรียนในสังคม 5.0. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 38(2), 1-21.

Barron, B. (2006). Configurations of Learning Settings and Networks. Human Development, 49(4), 229-231.

Ching, C. L. (2011). A Learning Ecology Perspective: School Systems Sustaining Art Teaching with Technology, Art Education, 64(4), 12-17.

Postman, N. (1974). The Ecology of Learning. The English Journal, 63(4), 58-64.