การศึกษาเชิงสังเคราะห์จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนกับแนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี

ผู้แต่ง

  • พระพิเชฐ มณีกุลวัฒนา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพ, ประเทศไทย
  • ประเวศ อินทองปาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพ, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วน, ปัจจเวกขณวิธี, การบริโภคอย่างมีสติ, พระพุทธศาสนา, การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง “การศึกษาเชิงสังเคราะห์จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนกับแนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาจริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วน แนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี และสังเคราะห์ทั้งสองแนวคิดเพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ที่เกื้อกูลต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน โดยอิงจากคำสอนในพระพุทธศาสนาเถรวาท การวิจัยนี้ใช้วิธีวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพจากพระไตรปิฎก อรรถกถา เอกสารทางพระพุทธศาสนา และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า แนวคิดจริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนของเมอร์ชานต์ เน้นความสัมพันธ์ที่เท่าเทียมระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ ขณะที่หลักปัจจเวกขณวิธีเน้นการใช้สติไตร่ตรองก่อนการบริโภคอย่างพอประมาณ เมื่อนำมาสังเคราะห์ร่วมกันได้องค์ความรู้ใหม่ ได้แก่ แนวคิด SatiCloth, SatiEthica และ EcoSati ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดที่ส่งเสริมการดำรงชีวิตอย่างมีสติ เคารพธรรมชาติ และไม่เบียดเบียนสิ่งแวดล้อม งานวิจัยนี้เสนอว่าการผสานหลักพุทธธรรมกับจริยศาสตร์ร่วมสมัยสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคของบุคคลและสังคม และเป็นพื้นฐานสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

พระไตรปิฎก. (2539). พระไตรปิฎก ฉบับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎก ฉบับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย [ฉบับอิเล็กทรอนิกส์]. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. https://etipitaka.com

พระอนุสรณ์ ปรกฺกโม (ยิ่งยง). (2558). การอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 4(2), 311–319.

ประเวศ อินทองปาน. (2560). ปรัชญาสิ่งแวดล้อมกับพระพุทธศาสนา. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 4(2), 21–37.

ประเวศ อินทองปาน. (2562). พระพุทธศาสนากับสิ่งแวดล้อม (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

สมิตรา โสรีวกุล. (2565). การศึกษาวิเคราะห์การดำรงชีวิตตามหลักปัจจัย 4 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมโภช ธมฺมโภชฺช. (2550). พระพุทธศาสนากับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมตามพระธรรมวินัย. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์วิจัย (Journal of Social Sciences Research), 33(1), 83–98.

พระครูวรดิตถ์ธรรมาภรณ์, พระมหาสำรอง สัญญโต, & ประยูร แสงใส. (2563). การบริโภคปัจจัย 4 ของพระสงฆ์ในปัจจุบัน. วารสารพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 5(3), 275–287. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMLD/article/view/243925

Capra, F. (1996). The web of life: A new scientific understanding of living systems. Anchor Books.

Carson, R. (1962). Silent spring. Houghton Mifflin.

Friedan, B. (1963). The feminine mystique. W. W. Norton.

Marcuse, H. (1969). An essay on liberation. Beacon Press.

Marcuse, H. (1978). The aesthetic dimension: Toward a critique of Marxist aesthetics. Beacon Press.

Merchant, C. (1980). The death of nature: Women, ecology, and the scientific revolution. Harper & Row.

Merchant, C. (2018). Science and nature: Past, present, and future. Routledge.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-10-05

รูปแบบการอ้างอิง

มณีกุลวัฒนา พ. ., & อินทองปาน ป. . (2025). การศึกษาเชิงสังเคราะห์จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนกับแนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 11(4), 416–430. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/285003