องค์คุณพระคิลานุปัฏฐากนัยทุติยอุปัฏฐากสูตร

บทคัดย่อ

พระคิลานุปัฏฐาก หมายถึง ผู้ดูแลหรือผู้ที่ทำหน้าที่ในการเอาใจใส่ปฐมพยาบาล ด้วยคิลานเภสัช (ยารักษาโรคชนิดต่างๆ ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม) ในพระพุทธศาสนาเถรวาทจึงได้กล่าวถึงความสำคัญของคิลานุปัฏฐากไว้หลายประการ หมายถึง ในฐานะที่พระสงฆ์พึงปฏิบัติต่อกันด้วยความเมตตา ในฐานะที่เกื้อกูลต่อการปฏิบัติธรรมของพระสงฆ์ และในฐานะสร้างความมั่นคงให้แก่พระพุทธศาสนา พระสงฆ์ที่เป็นคิลานุปัฏฐากเป็นผู้ที่อุทิศตนเพื่อการดูแล และอภิบาลรักษาภิกษุผู้ป่วยได้ความเต็มใจ และสมัครใจที่จะรับภาระหน้าที่นนี้ด้วยความเมตตาต่อภิกษุด้วยกัน การอุปัฏฐากภิกษุนั้นพระสงฆ์ต้องมีความพร้อมในเรื่องจิตใจที่จะดูและพระอุปัชฌาย์ อาจารย์ และเพื่อนร่วมสำนักเมื่อท่านเหล่านี้อาพาธ องค์คุณพระคิลานุปัฏฐากนัยทุติยอุปัฏฐากสูตร จากการศึกษาเอกสารในพระไตรปิฎก ประกอบไปด้วย 1) องค์คุณพระคิลานุปัฏฐาก “ที่ดี” ประกอบด้วยองค์ 5 ได้แก่ (1) สามารถจัดยา (2) รู้จักของแสลงและไม่แสลง หมายถึง นําองแสลงออกไป นําของไม่แสลงเข้ามาให้ (3) ไม่พยาบาลคนไข้เพราะเห็นแก่อามิสสินจ้าง แต่พยาบาลด้วยจิตเมตตา (4) ไม่รังเกียจที่จะนําอุจจาระ ปัสสาวะ น้ำลาย หรือของที่คนไข้ อาเจียนออกมาไป และ (5) สามารถพูดให้คนไข้เห็นชัด ชวนให้อยากรับไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญ แกล้วกล้าปลอบชโลมใจให้สดชื่น ร่าเริงด้วยธรรมกถา และ 2) องค์คุณพระคิลานุปัฏฐาก “ที่ไม่ดี” ประกอบด้วยองค์ 5 ได้แก่ (1) ไม่สามารถจัดยา (2) ไม่รู้จักของแสลงและไม่แสลง หมายถึง นําของแสลงเข้าไปให้ นําของไม่แสลงออกไป (3) พยาบาลคนไข้เพราะเห็นแก่อามิสสินจ้าง ไม่มีจิตเมตตา (4) รังเกียจที่จะนําอุจจาระ ปัสสาวะ น้ำลาย หรือของที่อาเจียนออกมาไปเททิ้ง และ (5) ไม่สามารถพูดให้คนไข้เห็นชัด ชวนให้อยากรับไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่น ร่าเริงด้วยธรรมกถา