แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3

พิชญดา บุญทองแพง

ผู้แต่ง

พิชญดา บุญทองแพง วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย, ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 2) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้บริหารสถานศึกษา และครู จากโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 298 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าร้อยละ ค่าความถี่ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบันภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมาก (x̅ =3.80, S.D.=0.61) เรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย พบว่า ด้านการมีวิสัยทัศน์ทางวิชาการดิจิทัล มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมา คือ ด้านการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ด้านการใช้ข้อมูลและการประเมินผลด้วยเทคโนโลยี ด้านการพัฒนาบุคลากรและทักษะดิจิทัล ด้านการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และนวัตกรรม และด้านการสื่อสารและการมีส่วนร่วมผ่านเทคโนโลยี ตามลำดับ สภาพที่พึงประสงค์ พบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับ มากที่สุด (x̅ =4.83, S.D.=0.29) เรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย พบว่า ด้านการพัฒนาบุคลากรและทักษะดิจิทัล มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมา คือ ด้านการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และนวัตกรรม ด้านการใช้ข้อมูลและการประเมินผลด้วยเทคโนโลยี ด้านการสื่อสารและการมีส่วนร่วมผ่านเทคโนโลยี ด้านการมีวิสัยทัศน์ทางวิชาการดิจิทัล และด้านการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ตามลำดับ ความต้องการจำเป็น เรียงลำดับความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย พบว่า ด้านการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล มีค่าดัชนีความต้องการจำเป็นมากที่สุด รองลงมา คือ ด้านการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และนวัตกรรม ด้านการมีวิสัยทัศน์ทางวิชาการดิจิทัล ด้านการพัฒนาบุคลากรและทักษะดิจิทัล ด้านการสื่อสารและการมีส่วนร่วมผ่านเทคโนโลยี ตามลำดับ แนวทางในการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา ทั้งหมด 6 ด้าน 18 แนวทาง พบว่า ด้านการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ควรกำหนดวิสัยทัศน์และนโยบายด้านการเรียนรู้ดิจิทัลที่ชัดเจน ครอบคลุมแนวทางการใช้สื่อ เทคโนโลยี ด้านการมีวิสัยทัศน์ทางวิชาการดิจิทัล ผู้บริหารสถานศึกษาควรตระหนักถึงความจำเป็นในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาเป็นองค์ประกอบสำคัญในการบริหารสถานศึกษา รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี ด้านการพัฒนาบุคลากรและทักษะดิจิทัล ผู้บริหารสถานศึกษาควรพัฒนาและส่งเสริมความรู้ความสามารถของครูด้านเทคโนโลยี จัดหาและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีในโรงเรียน ด้านการสื่อสารและการมีส่วนร่วมผ่านเทคโนโลยี ผู้บริหารสถานศึกษาควรเลือกใช้แอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เหมาะสม เฉพาะที่ใช้ภายในโรงเรียน และด้านการใช้ข้อมูลและการประเมินผลด้วยเทคโนโลยี ผู้บริหารสถานศึกษาควรจัดตั้งระบบฐานข้อมูลดิจิทัลกลาง ส่งเสริมการใช้ระบบฐานข้อมูลผู้เรียนที่มีความปลอดภัยและเชื่อถือ ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปของแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล พบว่า ความเหมาะสม โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̅ =4.89, S.D.=0.24) ส่วนความเป็นไปได้ พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด(x̅ =4.74, S.D.=0.39)

เอกสารอ้างอิง

กนกวรรณ จันทรนิมะ. (2565). การศึกษาภาวะผู้นำและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 10(39), 93–101.

ฉัตรชัย จันทา. (2563). การศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดนครพนม [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

ไชยา ภาวะบุตร. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการ (Academic leadership) (ฉบับปรับปรุง). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ต้องลักษณ์ บุญธรรม. (2559). การเป็นผู้นำยุคเศรษฐกิจดิจิทัลกับการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์กรทางการศึกษา. วารสารวิชาการครุศาสตร์อุตสาหกรรม พระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 7(2), 217–225.

ธนิต รัตนศักดิ์ดา. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปราจีนบุรี เขต 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต].

ปณิดา สุภารมย์. (2565). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย].

พิชญ์สินี มะโน. (2562). ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงในยุค digital disruption ต่อการศึกษา. วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 18(1), 1–6.

รุจาภรณ์ ลักษณะดี. (2565). ภาวะผู้นำการดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในสหวิทยาเขตบ้านบึง 1 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 1 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกริก].

รุ่งรัตน์ พลชัย. (2565). ภาวะผู้นำกับการบริหารในยุคดิจิทัล. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 1(3), 53–62.

ศิริพงษ์ กลั่นไพฑูรย์. (2564). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

สาธร ทรัพย์รวงทอง. (2566). รูปแบบภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(3), 309–324.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). การกำหนดแนวทางการพัฒนาการศึกษาไทยกับการเตรียมความพร้อมสู่ศตวรรษที่ 21. สืบค้นเมื่อ 3 มิถุนายน 2568, จาก http://www.onec.go.th/onec_-backoffice/uploads/Book/-file.pdf

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน ระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566–2570. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3.

เอกรัตน์ เชื้อวังคำ, และวัลลภา อารีรัตน์. (2564). องค์ประกอบของภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 4. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

Sheninger, E. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times (2nd ed.). Corwin Press.