แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่นเขต 2

พิทักษ์  เขตคาม; สายัณห์  ผาน้อย; อำนาจ  ชนะวงศ์

ผู้แต่ง

พิทักษ์ เขตคาม วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, ขอนแก่น, ประเทศไทย
สายัณห์ ผาน้อย วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, ขอนแก่น, ประเทศไทย
อำนาจ ชนะวงศ์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, ขอนแก่น, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

แนวทาง, ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, สภาพปัจจุบัน, สภาพที่พึงประสงค์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 โดยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็น กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 303 คน ได้มาด้วยการกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยการเปรียบเทียบตารางของเครจซี่และมอร์แกน โดยใช้การสุ่มแบบแบ่งขั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง มีค่าดัชนี้ความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.80 - 1.00 ผลการวิเคราะห์ ด้านสภาพปัจจุบัน มีค่าอำนาจจำแนกรายข้ออยู่ระหว่าง 0.469 - 0.839 และมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ เท่ากับ 0.976 ด้านสภาพที่พึงประสงค์ มีค่าอำนาจจำแนกรายข้ออยู่ระหว่าง 0.418 - 0.881 และมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ เท่ากับ 0.979 ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 โดยสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน และประเมินแนวทางโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน ได้มาโดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแบบประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้ สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้เทคนิค Modified Priority Needs Index (PNImodified) ในการ จัดลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันภาวะผู้นำการภาวะผู้นำเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 โดยภาพรวมอยู่ระดับ มาก (x̄ = 3.88 , S.D. = 0.279) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับมาก ด้านการคำนึงถึงปัจเจกบุคคล มีภาวะผู้นำตามสภาพปัจจุบัน อยู่ในลำดับแรก (x̄ = 3.89 , S.D. = 0.32) รองลงมาคือ ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ (x̄ = 3.88 , S.D. = 0.33) ด้านการกระตุ้นทางปัญญา (x̄ = 3.88 ,S.D. = 0.34) ด้านการสร้างวิสัยทัศน์ร่วมและการสื่อสาร (x̄ = 3.88 S.D. = 0.34) และ ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ (x̄ = 3.86 , S.D. = 0.35) ตามลำดับ สภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 โดยภาพรวมอยู่ใน ระดับมากที่สุด (x̄ = 4.93 , S.D. = 0.242) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านการกระตุ้นทางปัญญา มีภาวะผู้นำตามสภาพที่พึงประสงค์ในลำดับแรก (x̄ = 4.94 , S.D. = 0.29) รองลงมาคือ ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ (x̄ = 4.94 , S.D. = 0.28) ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ (x̄ = 4.93 , S.D. = 0.29) ด้าน การคำนึงถึงปัจเจกบุคคล (x̄ = 4.93 , S.D. = 0.30) และด้านการสร้างวิสัยทัศน์ร่วมและการสื่อสาร (x̄ = 4.93 , S.D. 0.30) ตามลำดับ และ ความต้องการจำเป็น (PNImodified) ของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 โดยรวม มีค่าดัชนีลำดับความต้องการจำเป็น (PNImodified = 0.272) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ มีค่าลำดับความต้องการจำเป็นลำดับแรก (PNImodified = 0.278) รองลงมาคือด้านการกระตุ้นทางปัญญา (PNImodified = 0.273) ด้านการสร้างวิสัยทัศน์ร่วมและการสื่อสาร (PNImodified = 0.271) ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ (PNImodified = 0.270) และ ด้านการคำนึงถึงปัจเจกบุคคล (PNImodified = 0.267) ตามลำดับ 2. แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 มีทั้งหมด 5 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ จำนวน 3 แนวทาง 2) ด้านการกระตุ้นทางปัญญา จำนวน 3 แนวทาง 3) ด้านการสร้างวิสัยทัศน์ร่วมและการสื่อสาร จำนวน 3 แนวทาง 4) ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ จำนวน 3 แนวทาง 5) ด้านการคำนึงถึงปัจเจกบุคคลจำนวน 3 แนวทาง รวมทั้งหมด 15 แนวทาง โดยรวมมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.98) และความเป็นไปได้อยู่ในระดับ มากที่สุด (x̄ = 4.98)

เอกสารอ้างอิง

เกศสุดา วรรณสินธ์. (2562). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ธนพล จูมแพง. (2566). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการบริหารโรงเรียนคุณภาพ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.

ธิดา เมฆวะทัต. (2562). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานศึกษาธิการภาค 9 (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ.

เนตรชนก แก้วกรม. (2563). การศึกษาภาวะผู้นำดิจิทัลและแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต 3 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ประชา โสภัณนา. (2563). การพัฒนาแนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ปิยวัฒน์ บุตรน้ำเพ็ชร์ และสุรชัย สิกขาบัณฑิต. (2562). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารโรงเรียนตามความคิดเห็นของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย.

พณิชา สีเข้ม. (2563). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารโรงเรียนเอกชน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน จังหวัดอุทัยธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

ภัคชัญญา นีระพันธ์. (2567). การพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

วันวิสา เสียงสนั่น. (2567). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน, 10(1), 110-124.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. SAGE Publications.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.

Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change (5th ed.). Teachers College Press.

Gillespie, N. A., & Mann, L. (2004). Transformational leadership and shared values: The building blocks of trust. Journal of Managerial Psychology, 19(6), 588–607.

Goleman, D. (2002). The new leaders. Time Warner Books.

Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2012). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). McGraw-Hill.

Leithwood, K., & Jantzi, D. (2005). Transformational leadership. In B. Davies (Ed.), The essentials of school leadership (pp. 31–43). SAGE Publications.

Muchinsky, P. M. (1997). Psychology applied to work: An introduction to industrial and organizational psychology (5th ed.). Brooks/Cole.

Northouse, P. G. (2013). Leadership: Theory and practice (6th ed.). SAGE Publications.

Office of the Education Council. (2017). Education in Thailand 2017. Ministry of Education.

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Moorman, R. H., & Fetter, R. (1990). Transformational leader behaviors and their effects on followers' trust in leader, satisfaction, and organizational citizenship behaviors. The Leadership Quarterly, 1(2), 107–142.

Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass.

Schieltz, M. (2019). The importance of transformational leadership in education. Chron.

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. United Nations.