การยกระดับภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวาโดยใช้วัดเป็นฐานการเรียนรู้ ในจังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
ภูมิปัญญาการทอผ้าไหม, ผ้าไหมแพรวา, วัด, การอนุรักษ์วัฒนธรรมบทคัดย่อ
โครงการวิจัยมีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวาในจังหวัดกาฬสินธุ์ ๒) เพื่อวิเคราะห์การสืบทอดภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวาโดยใช้วัดเป็นฐานการเรียนรู้ในจังหวัดกาฬสินธุ์ และ ๓) เพื่อศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวา โดยใช้วัดเป็นฐานการเรียนรู้ในจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเป็นการวิจัยเชิงสำรวจ และการสัมภาษณ์เชิงลึก กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ผลการวิจัยพบว่า ภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวากำลังเผชิญกับปัญหาการลดลงของผู้สืบทอดและขาดช่องทางการตลาดที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เห็นว่าวัดมีศักยภาพสูงในการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และการสืบทอดภูมิปัญญา เนื่องจากเป็นพื้นที่สาธารณะที่เข้าถึงง่ายและได้รับการยอมรับจากชุมชน การวิจัยได้เสนอแนวทางที่เป็นรูปธรรม เช่น การสร้างหลักสูตรปฏิบัติ, การใช้พื้นที่วัดเพื่อจัดแสดงและจำหน่ายสินค้า, การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ, และการใช้การเล่าเรื่อง (Storytelling) เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ โดยมีหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เช่น สังคหวัตถุ 4, ฆราวาสธรรม 4, และสัปปุริสธรรม 7 เป็นรากฐานในการเสริมสร้างความสามัคคีและคุณค่าทางจริยธรรมของชุมชน. ผลการวิจัยนี้มีนัยสำคัญเชิงปฏิบัติในการเป็นแนวทางแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อส่งเสริมและสร้างความยั่งยืนให้กับภูมิปัญญาการทอผ้าไหมแพรวาในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กานดา หอมวิเชียร. (2561). การจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในแหล่งผ้าทออีสาน. วารสารศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 20(1), 125–140.
กฤตธี แก้ววิชิต. (2564). บทบาทของวัดในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารการจัดการการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 5(2), 55–68.
จารุวรรณ ชัยรอด. (2560). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าไหมเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร, 15(2), 99–112.
ดรุณี พลมาตย์. (2563). กลยุทธ์การตลาดสำหรับผลิตภัณฑ์หัตถกรรมชุมชน. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์, 18(3), 45–58.
ทิพย์วัลย์ ภูสี. (2560). การอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญาผ้าทอในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารศิลปศาสตร์และวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 12(1), 1–15.
นพรัตน์ แสงเจริญ. (2564). ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจต่อภูมิปัญญาการทอผ้าพื้นเมือง. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาสังคมและชุมชน, 19(2), 22–35.
บุษบา วงษ์วรรณ. (2559). ปัญหาและอุปสรรคในการตลาดผ้าไหมไทยในยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการการตลาดและการจัดการสมัยใหม่, 14(4), 78–90.
ปัญญา พรมวัน. (2560). วัดเป็นแหล่งเรียนรู้ของชุมชน: กรณีศึกษาภาคอีสาน. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยา, 17(3), 33–47.
พรปวีณ์ นามวัน. (2565). การประเมินคุณค่าทางศิลปะของผ้าไหมแพรวา. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 24(1), 1–10.
ไพรัช ศรีชัย. (2565). วัดและบทบาททางสังคมในการส่งเสริมอาชีพชุมชน. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 21(4), 112–125.
รุ่งนภา พัฒนสิงห์. (2564). การสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ผ้าไหมเพื่อการแข่งขัน. วารสารการพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยนเรศวร, 18(1), 89–102.
ฤทธิ์ชัย จันทร์สุข. (2560). การบูรณาการภูมิปัญญาดั้งเดิมกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์. วารสารนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน, 15(4), 65–78.
วิจิตรา สมเพาะ. (2563). ช่องทางการตลาดออนไลน์สำหรับสินค้าหัตถกรรม. วารสารบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีสารสนเทศ, 18(1), 20–33.
วิชชุดา สารรัตน์. (2562). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศูนย์การเรียนรู้ท้องถิ่น. วารสารการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 16(2), 40–52.
ศักดิ์ชาย ชัยวิชิต. (2561). วัดเป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชน. วารสารธรรมศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 15(3), 10–25.
สมบูรณ์ กุลสมบัติ. (2563). วัดในฐานะศูนย์รวมจิตใจและศูนย์กลางกิจกรรมชุมชน. วารสารปรัชญาและศาสนา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 18(1), 15–28.
สุมาลี ปานสุข. (2560). ประวัติและวิวัฒนาการของผ้าไหมแพรวาในประเทศไทย. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 22(3), 45–58.
สุภาพร โชติพันธ์. (2563). การถ่ายทอดภูมิปัญญาการทอผ้าสู่คนรุ่นใหม่ผ่านชุมชน. วารสารวิจัยสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 30(2), 70–85.
สุรศักดิ์ สีตะวัน. (2562). บทบาทของพระสงฆ์ในการส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 10(4), 5–18.
สุวิทย์ พรหมคำ. (2562). การสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจจากผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือ. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 17(3), 11–24.
อนงค์ ไตรมาตร. (2562). ความโดดเด่นของลวดลายผ้าไหมแพรวาและความหมายเชิงสัญลักษณ์. วารสารศิลปะและการออกแบบ มหาวิทยาลัยรังสิต, 14(2), 30–45.
อมรา มณีรัตน์. (2561). ผ้าไหมแพรวา: จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ผลิตภัณฑ์ระดับโลก. วารสารธุรกิจการท่องเที่ยวและการโรงแรม, 16(1), 5–18.
อารยา สุทธิพันธ์. (2561). การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจผ้าไหม. วารสารบริหารธุรกิจและเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 15(3), 100–115.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Authors
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
