แนวทางการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์
คำสำคัญ:
การบริหารการศึกษา, จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์และแนวทางการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ โดยวิธีดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพการบริหารการศึกษาในการส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ โดยใช้แบบสอบถามการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ มีลักษณะเป็นแบบมาตรประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับจำนวน 305 คน วิเคราะห์ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขั้นตอนที่ 2 ศึกษาแนวทางการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ ได้ข้อมูลมาจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์ แนวทางการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ วิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลการวิจัย ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัย พบว่า
- ศึกษาสภาพการบริหารการศึกษาในการส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ ทั้ง 5 ด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดคือ ด้านการบริหารบุคลากร รองลงมาคือ ด้านการบริหารหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้ และด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุดคือ ด้านการบริหารทรัพยากรและเทคโนโลยี
- ผลการศึกษาแนวทางการบริหารการศึกษาเพื่อส่งเสริมจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์
ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์ ทั้ง 5 ด้าน พบว่า ด้านการบริหารวิสัยทัศน์และนโยบาย สถานศึกษาต้องกำหนดทิศทางการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างชัดเจน คำนึงถึงความถูกต้อง จริยธรรม และความปลอดภัยของข้อมูล ด้านการบริหารหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้ ควรส่งเสริมการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรม เน้นการคิดวิเคราะห์ การตรวจสอบข้อมูล และการใช้ปัญญาประดิษฐ์
เป็นเครื่องมือสนับสนุนการคิดของผู้เรียน ด้านการบริหารบุคลากร ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาครู
ให้มีความรู้ ทักษะ และจริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ ด้านการบริหารทรัพยากรและเทคโนโลยี สถานศึกษาต้องมีโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสมและสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก และด้านการบริหารคุณธรรมและจริยธรรม ควรเน้นความเสมอภาค ความเป็นธรรม และการรู้เท่าทันอคติของปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อให้การนำไปใช้เกิดประโยชน์อย่างเหมาะสมและรับผิดชอบ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและ
สังคม. (2565, 26 กรกฎาคม). แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ เพื่อการพัฒนา
ประเทศไทย (พ.ศ. 2565–2570). https://www.ai.in.th/wp-content/uploads/2022/12/20220726-AI.pdf
กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนยุทธศาสตร์กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2563–2565.
แหล่งที่มา: https://www.moe.go.th/wp-content/uploads/2020/11/plan63-65.pdf
กฤติยา รัตแพทย์. (2561). AI:ArtificialIntelligenceหรือปัญญาประดิษฐ์.จาก http://www.dstd.mi.th/board/index.php?topic=3400.0.
คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. (2562, พฤษภาคม). แผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา.
แหล่งที่มา: https://www.mpeo.go.th/ms/sites/default/files/2022-07/7-แผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา.
จิติมา วรรณศรี. (2564). การบริหารจัดการศึกษายุคดิจิทัล. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.
ทัตพงศ์ พานทองคำ และทิพรัตน์ สิทธิวงศ์. (2568). แนวทางการบริหารทรัพยากรทางการศึกษา
เพื่อส่งเสริมระบบนิเวศการเรียนรู้ยุคปัญญาประดิษฐ์ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(2), 135-148.
ธนารักษ์ ธีระมั่นคง. (2563). AI ทางรอดอุตสาหกรรมไทยในยุค Covid-19 [สไลด์การนำเสนอ]. การ
เสวนา Morning Talk ครั้งที่ 4 “AI ทางรอดอุตสาหกรรมไทย ภายใต้วิกฤต COVID-19” ภายใต้โครงการ Intelligence Unit ปี 2563, 11 พฤศจิกายน 2563, โรงแรมใบหยกบูติก, กรุงเทพมหานคร, ประเทศไทย.
ธีรศักดิ์ อุปไมยอธิชัย และสุขาติ บางวิเศษ. (2563). การบริหารและการจัดการศึกษาสู่การพัฒนาที่
ยั่งยืน.พิษณุโลก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
นันทยา รื่นกลิ่น. (2568). จริยธรรมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างรับผิดชอบในการตัดสินใจด้าน
ทรัพยากรมนุษย์. วารสารวิชาการ รัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 7(2).
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
บุษกร วิเศษสมบัติ และคณะ. (2567). ปัญญาประดิษฐ์ (AI) : กับรูปแบบการนิเทศสมัยใหม่. วารสาร
การศึกษาและวิจัยพระพุทธศาสนา, 10(4).
เผด็จ จงสกุลศิริ (2568) ได้ทำวิจัยเรื่อง จริยธรรมในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล: ความท้าทายและ
แนวทางในการสร้างสังคมดิจิทัลที่ยั่งยืน. วารสารพุทธพัฒนศาสตร์ศึกษา (Online), 3(1).
พงษ์ศักดิ์ ผกามาศ และคณะ (2568). กลยุทธ์การใช้ปัญญาประดิษฐ์(AI) เพื่อการบริหารสถาบัน
การอาชีวศึกษาสู่ความเป็นเลิศตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาของประเทศไทย.
วารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยี, 5(2).
พนิตา ชอบทำกิจ และคณะ. (2567). จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ในการศึกษาปฐมวัย. วารสารวิชาการ
มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 21(2).
ราชกิจจานุเบกษา. (2561, 13 ตุลาคม). ประกาศ เรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). ราชกิจ
จานุเบกษา, เล่ม 135 ตอนพิเศษ 82 ก.แหล่งที่มา: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF
ศรัณย์ศิริ คัมภิรานนท์. (2562). AI เทคโนโลยีอนาคตของประเทศไทย (Artificial Intelligence in
Thailand). สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา, https://www.senate.go.th/view/1/article_detail
สิริน ฉกามานนท์. (2568). แนวทางการยกระดับความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ของครูไทยในยุคดิจิทัล.
Journal of Education and Innovation, 27(1), 184-199.
สิริภา สงคราม. (2568). การบริหารสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการ
เรียนรู้เชิงรุก. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.),
(2).
สุกัญญา แช่มช้อย. (2561). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่ง
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุพัตรา ปากดี. (2566). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษา สังกัด
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. (ปริญญานิพนธ์การศึกษา
มหาบัณฑิต).มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สุรสิทธิ์ งามจิตร. (2568). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. รายงานการประชุม Graduate
School Conference (Vol. 8, No. 1, p. 682).
เสนาะ ติเยาว์. (2546). หลักการบริหาร.พิมพ์ครั้งที่ 3:กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเพชรบูรณ์. (2567). แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา
พ.ศ. 2566 – 2567 ฉบับทบทวนปีงบประมาณ พ.ศ. 2569. https://online.anyflip.com/vkbeh/qmae/mobile/index.html
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567, 21 พฤศจิกายน). ประกาศสำนักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐาน เรื่อง นโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568–2569.แหล่งที่มา: https://personnel.obec.go.th/wp-content/uploads/2024/12
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) สพร. (2563). AI Ethics Guideline (พิมพ์ครั้งที่ 1).
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2565). แนวปฏิบัติจริยธรรมด้าน
ปัญญาประดิษฐ์. หนังสือประกาศ ลงวันที่ 31 มีนาคม 2565.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2568). คู่มือการใช้ AI สำหรับครู นักเรียน โรงเรียน และ
ผู้ปกครองในประเทศไทย พ.ศ. 2568. พิมพ์ครั้งที่ 1:กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการและมาตรฐาน
การศึกษา.
Adams, C., Pente, P., Lemermeyer, G., Turville, J., & Rockwell, G. (2022). Artificial
intelligence and teachers’ new ethical obligations. International Review of
Information Ethics, 31, 1-18. https://informationethics.ca/index.php/irie/article/view/483
Afshan Bibi et al. (2024). Navigating the ethical landscape: AI integration in education.
Educational Administration: Theory and Practice, 30(6). https://doi.org/10.53555/kuey.v30i6.5546.
Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21st-century teacher education. Journal of
Teacher Education, 57(3). https://doi.org/10.1177/0022487105285962
Dignum, V. (2018). Ethics in artificial intelligence: Introduction to the special issue.
Ethics and Information Technology, 20. https://doi.org/10.1007/s10676-018-9450-z
Emre Kazim & Koshiyama (2021). A high-level overview of AI ethics. Patterns, 2(9).
https://doi.org/10.1016/j.patter.2021.100314
Floridi, L. et al. (2018) . AI4People—An ethical framework for a good AI society:
Opportunities, risks, principles, and recommendations. Minds and Machines,
(4). https://doi.org/10.1007/s11023-018-9482-5
Griffin, R. W. (1997). Management (8th ed.). Texas A&M University.
Hfocus. (2568, 11 มกราคม). เด็กไทยป่วยซึมเศร้าสูง 2.2 พันคนต่อประชากรแสนคน มิหนำซ้ำเข้าไม่ถึง
บริการสุขภาพจิต. https://www.hfocus.org/content/2025/01/32784
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities.
Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Ma’amor, H., et al. (2024). The effect of artificial intelligence (AI) on students'
learning. Information Management and Business Review, 16(3S[a]).
McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Stanford University.
https://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai/whatisai.html.
Nguyen, A., Ngo, H. N., Hong, Y., Dang, B., & Nguyen, B.-P. T. (2022). Ethical principles
For artificial intelligence in education. Education and Information
Technologies, 28. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11316-w
OECD. (2021). Education at a glance 2018: OECD indicators. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/eag-2018-en
SCBX. (2568, 15 สิงหาคม). Future Trends [บทความเกี่ยวกับความเสี่ยงการทุจริตของผู้เรียนจาก
การใช้ AI และแนวทางยืนยันตัวตน/ตรวจจับการลอกเลียนแบบ]. SCBX. https://www.scbx.com.
Slimi, Z., & Villarejo Carballido, B. (2023). Navigating the ethical challenges of artificial
intelligence in higher education: An analysis of seven global AI ethics policies. TEM Journal, 12(2). https://doi.org/10.18421/TEM122-02.
Smith, E., Ali, D., Wilkerson, B., Dawson, W. D., Sobowale, K., Reynolds, C. F., III, Berk, M.,
Lavretsky, H.,Jeste, D., Ng, C. H., Soares, J. C., Aragam, G., Wainer, Z., Manji, H. K.,
Licinio, J., Lo, A. W., Storch, E., Fu, E., Leboyer, M., ... Eyre, H. A. (2021). A brain
capital grand strategy: Toward economic reimagination. Molecular Psychiatry,
, 3–22. https://doi.org/10.1038/s41380-020-00918-w
Timnit Gebru. (2021). Ethical challenges of AI: Bias, transparency, and human-centered
approaches. Journal of Artificial Intelligence Ethics, 2(3).
UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. United
Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://unesdoc.unesco.org/ ark:/48223/pf0000381137
UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. United Nations
Educational, Scientific and Cultural Organization. https://doi.org/10.54675/PCSP735
Wattanapanit, N. et al (2024). An EducationalAdministration Innovation in the Digital
Age and Sustainable Development. Advances in Business Strategy and
Competitive Advantage Book Series. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-6720-9.ch008.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal of Buddhist Education and Research (JBER)

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

