การพัฒนาแบบเรียนทางภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อ โรงเรียนกุดจิกวิทยาคาร จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อของบ้านกุดจิก อำเภอท่าคันโท จังหวัดกาฬสินธุ์ และ 2) พัฒนาแบบเรียนทางภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อ โรงเรียนกุดจิกวิทยาคาร จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วยปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 5 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ทางภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อ แบบเรียนทางภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อ และแบบประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของแบบเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า ข้อมูลเกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อประกอบด้วย 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ 1) ประวัติความเป็นมาของชาวไทญ้อ ตำบลกุดจิก และตำนานท้องถิ่นที่สืบทอดกันมา รวมถึงบทบาทของท้าวขุนเชียงปัตถาในฐานะผู้นำและปราชญ์ชาวบ้าน 2) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษาไทญ้อ ซึ่งมีลักษณะเด่นด้านเสียงสระ “เออ” ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ พ.ศ. 2557 และมีลักษณะทางภาษาศาสตร์ประกอบด้วยพยัญชนะ 19 เสียง สระเดี่ยว 18 เสียง สระประสม 3 เสียง วรรณยุกต์ 4 เสียง และพยัญชนะควบกล้ำ 6 เสียง และ 3) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวัฒนธรรมไทญ้อ โดยเฉพาะประเพณี “ฮีต 12 คอง 14” ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติและจารีตประเพณีที่สืบทอดจากบรรพบุรุษ ผลการประเมินแบบเรียนทางภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 3.92) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านความเป็นประโยชน์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̄ = 4.02) รองลงมาคือด้านความเหมาะสม (x̄ = 3.88) และด้านความเป็นไปได้ (x̄ = 3.85) ตามลำดับ แสดงให้เห็นว่าแบบเรียนที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและสามารถนำไปใช้ในการอนุรักษ์และส่งเสริมภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทญ้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ