The Role of Monks in the Managem บทบาทพระสงฆ์กับการบริหารจัดการระบบนิเวศวิทยา

ผู้แต่ง

  • พระวชิรสุตสุนทร นักวิชาการอิสระ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทของพระสงฆ์กับการบริหารจัดการระบบนิเวศวิทยา 2) วิเคราะห์แนวคิดเชิงพุทธเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติและปรัชญาที่เชื่อมโยงสรรพชีวิต และ 3) ศึกษาบทบาทเชิงปฏิบัติของพระสงฆ์ในการอนุรักษ์ จัดการทรัพยากรธรรมชาติ ผลการศึกษาพบว่า พระสงฆ์มีบทบาทสำคัญต่อการบริหารจัดการระบบนิเวศวิทยา มิได้เป็นเพียงผู้นำทางศาสนา แต่ยังเป็นผู้นำทางจริยธรรม สังคมที่ช่วยสร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมแก่ประชาชน ผ่านการเผยแผ่หลักธรรม การอบรมศีลธรรม การเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตตามหลักความพอเพียง แนวคิดเชิงพุทธสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติบนพื้นฐานของหลักเมตตากรุณาและการไม่เบียดเบียน โดยชี้ให้เห็นว่าสรรพชีวิตต่างพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน การทำลายธรรมชาติย่อมส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของมนุษย์ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติจึงเป็นทั้งหน้าที่ทางสังคม การปฏิบัติตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ พระสงฆ์ยังมีบทบาทเชิงปฏิบัติในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การบวชป่า การอนุรักษ์ป่าชุมชน การฟื้นฟูแหล่งน้ำ การปลูกป่า การรณรงค์ลดการใช้ทรัพยากรอย่างสิ้นเปลือง การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างวัด ชุมชน ภาครัฐ ภาคประชาสังคม กิจกรรมเหล่านี้ช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ และเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการบริหารจัดการระบบนิเวศ

เอกสารอ้างอิง

ธนู แก้วโอภาส. (2549). ศาสนาโลก (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์สุขภาพใจ.

พระชลญาณมุนี (สมโภช ธมฺมโภโช). (2558). พระพุทธศาสนากับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมตามพระธรรมวินัย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 4(2), 123–138.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 11). เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2560). พุทธธรรมกับสิ่งแวดล้อม. มูลนิธิพุทธธรรม.

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2540). การบวชป่าชุมชน [รายการโทรทัศน์]. สถานีโทรทัศน์ อสมท ช่อง 9.

มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพืชพันธุ์แห่งประเทศไทย. (2536). พระสงฆ์กับการอนุรักษ์ธรรมชาติ. อมรินทร์.

ยุกติ สาริกภูติ. (2540, 24 เมษายน). สัมภาษณ์พิเศษ. ไทยรัฐ.

วิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ. (2560). สิทธิชุมชนกับทรัพยากรธรรมชาติ. สถาบันชุมชนท้องถิ่น.

วิยุทธ์ จำรัสพันธ์ และคณะ. (ม.ป.ป.). โครงการวิจัยเรื่องการอนุรักษ์และการจัดการทรัพยากรป่าไม้โดยองค์กรชุมชน: กรณีศึกษา ศาลปู่ตาของบ้านหว่าน ตำบลหว่านคำ อำเภอราศีไศล จังหวัดศรีสะเกษ. โครงการวิจัยวนศาสตร์ชุมชน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สมบูรณ์ สุขสำราญ. (2558). ศาสนากับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อม. (2530). ความรู้เรื่องสิ่งแวดล้อม (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัท เอสโซ่สแตนดาร์ด ประเทศไทย จำกัด.

สุรพงษ์ ชัยนาม. (2561). พระสงฆ์กับการจัดการป่าชุมชน. วารสารสังคมศาสตร์.

สุวิทย์ ธีรศาศวัต และคณะ. (2535). รายงานการวิจัยป่าชุมชนอีสาน.

เสรีวัฒน์ สมินทร์ปัญญา. (2539). นิเวศวิทยาสิ่งแวดล้อมกับการปรับปรุงความเป็นอยู่ของมนุษย์. สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

Macy, J. (2007). World as lover, world as self. Parallax Press.

Payutto, P. A. (1994). Buddhist economics: A middle way for the marketplace. Buddhadhamma Foundation.

Schumacher, E. F. (1973). Small is beautiful: Economics as if people mattered. Harper & Row.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-07-31

รูปแบบการอ้างอิง

พระวชิรสุตสุนทร. (2026). The Role of Monks in the Managem บทบาทพระสงฆ์กับการบริหารจัดการระบบนิเวศวิทยา. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 12(S1), 1298–1311. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/297934