รูปแบบการพัฒนาการรู้ดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ของนิสิตครูภาษาไทย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

รัชนี  ธงอาษา; พชรกฤต  ศรีบุญเรือง; พระครูคัมภีร์ธรรมานุวัตร

ผู้แต่ง

รัชนี ธงอาษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
พชรกฤต ศรีบุญเรือง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
พระครูคัมภีร์ธรรมานุวัตร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

รูปแบบการพัฒนาการรู้ดิจิทัล, การรู้ดิจิทัล, การจัดการเรียนรู้

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบและตัวชี้วัด 2) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น 3) พัฒนารูปแบบ และ 4) ทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาการรู้ดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ของนิสิตครูภาษาไทย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย การวิจัยแบ่งเป็น 4 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบจากผู้ทรงคุณวุฒิ 9 คน ด้วยแบบสัมภาษณ์ ระยะที่ 2 ศึกษาสภาพปัจจุบัน พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นจากผู้บริหาร อาจารย์ และนิสิต รวม 135 คน ด้วยแบบสอบถาม (ค่าความเชื่อมั่น 1.00) ระยะที่ 3 พัฒนารูปแบบและประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 9 คน และระยะที่ 4 ทดลองใช้รูปแบบกับนิสิตครูภาษาไทยชั้นปีที่ 4 จำนวน 30 คน ซึ่งเลือกแบบเจาะจง สถิติที่ใช้ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI_modified) ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบการรู้ดิจิทัลมี 5 องค์ประกอบ 38 ตัวชี้วัด ได้แก่ ทักษะด้านการสร้างสรรค์ การกำหนดเข้าถึงดิจิทัล การวิเคราะห์ประเมินสารสนเทศ ความเข้าใจทางสังคมและวัฒนธรรมพลเมืองดิจิทัล และการสื่อสารและแบ่งปันทางดิจิทัล 2) สภาพปัจจุบันโดยรวมอยู่ในระดับมาก (μ=3.55) สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (μ=4.76) ความต้องการจำเป็นโดยรวมมีค่าดัชนีเท่ากับ 0.32 โดยด้านที่มีความต้องการจำเป็นสูงสุดคือ ความเข้าใจทางสังคมและวัฒนธรรมพลเมืองดิจิทัล (0.42) 3) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ เนื้อหา กระบวนการ และการวัดและประเมินผล จัดโครงสร้างเป็น 5 ชุดการเรียนรู้ (Module) 4) ผลการประเมินรูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (μ=4.73, S.D.=0.39) และนิสิตกลุ่มเป้าหมายมีความพึงพอใจต่อรูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน (μ=4.78 , S.D.=0.36)

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2559). รายงานประจำปี 2559 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

ชมภูนุช พุฒิเนตร. (2563). รูปแบบการพัฒนาทักษะดิจิทัลแบบออนไลน์ด้วยการเรียนรู้แบบเชิงรุกสำหรับนิสิตวิชาชีพครูเพื่อเตรียมความพร้อมสู่ยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 17(1), 71–80.

ทัศนีย์ รอดมั่นคง. (2566). การศึกษาการใช้ชุดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการรู้ดิจิทัลในศตวรรษที่ 21 สำหรับนิสิตระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์. วารสารราชนครินทร์, 20(2), 91–104.

ทิศนา แขมมณี. (2550). ศาสตร์การสอน (พิมพ์ครั้งที่ 5). ด่านสุทธาการพิมพ์.

ธนวัฒน์ เจริญษา, & สุภาณี เส็งศรี. (2563). ความฉลาดทางดิจิทัลกับทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรมในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยและนวัตกรรม, 3(2), 21–29.

ธิดา แซ่ชั้น, & ทัศนีย์ หมอสอน. (2559). การรู้ดิจิทัล: นิยาม องค์ประกอบ และสถานการณ์ในปัจจุบัน. วารสารสารสนเทศศาสตร์, 34(4), 116–145.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (ฉบับปรับปรุงใหม่, พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.

บงกช ทองเอี่ยม. (2561). การพัฒนาตัวชี้วัดทักษะการรู้ดิจิทัลของนิสิตวิชาชีพครูในมหาวิทยาลัยแบบไม่จำกัดรับ. วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 4(1), 291–302.

บุหลัน กุลวิจิตร. (2565). การรู้ดิจิทัลของนิสิตระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์. วารสารห้องสมุด สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 66(2), 115–130.

ประสาท จูมพล. (2567). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลของนิสิตหลักสูตรการสอนสังคมศึกษาในกระบวนการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม. Journal of Buddhist Education and Research, 10(4), 599–610.

ปัณณธรณัฐ อาปะโม, และคณะ. (2567). รูปแบบการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนิสิตปริญญาตรีมหาวิทยาลัยราชภัฏภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 11(3), 143–159.

พิชิต สนั่นเอื้อ. (2563). รูปแบบการพัฒนาครูผู้สอนในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้สำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษของศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดอุดรธานี [รายงานการวิจัย]. ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดอุดรธานี.

พิสุทธิ์ ศรีจันทร์. (2563). การพัฒนารูปแบบสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ของห้องสมุดมหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนิสิตระดับปริญญาตรี [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].

ภาณุวัฒน์ ฐานไชยยิ่ง. (2564). แนวทางการพัฒนาการรู้ดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 [การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].

พงษ์สยาม มาสุข. (2566). รูปแบบการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 2 ผ่านระบบออนไลน์. Journal of Professional Routine to Research, 11(1), 68–75.

วิทยากร เชียงกูล. (2559). รายงานสภาวะการศึกษาไทย ปี 2557/2558: จะปฏิรูปการศึกษาไทยให้ทันโลกในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างไร. พิมพ์ดีการพิมพ์.

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์, และคณะ. (2556). การจัดทำยุทธศาสตร์การปฏิรูปการศึกษาขั้นพื้นฐานให้เกิดความรับผิดชอบ. มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2557). รายงานการวิจัยแนวทางการพัฒนาการศึกษาไทยกับการเตรียมความพร้อมสู่ศตวรรษที่ 21. พริกหวานกราฟฟิค.

สิริวัจนา แก้วผนึก. (2560). รูปแบบการพัฒนามรดกดิจิทัลด้วยกระบวนการเล่าเรื่องดิจิทัลแบบสืบสอบอย่างมีวิจารณญาณบนเว็บ 3.0 เพื่อส่งเสริมการรู้ดิจิทัลของนิสิตนักศึกษา [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุกานดา จงเสริมตระกูล. (2556). ระบบการเรียนแบบกลุ่มสืบสอบบนแหล่งทรัพยากรด้านการศึกษาแบบเปิดเพื่อส่งเสริมการรู้สารสนเทศดิจิทัลและการรับรู้ทางจริยธรรมทางสารสนเทศของนิสิตครุศาสตร์ศึกษาศาสตร์ [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

Luthfia, A., Wibowo, D., Widyakusumastuti, M. A., & Angeline, M. (2021). The role of digital literacy on online opportunity and online risk in Indonesian youth. Asian Journal for Public Opinion Research, 9(2), 142–160.

Igun, S. E., & Odafe, J. P. (2014). Information literacy among undergraduate students in Nigeria. International Journal of Digital Literacy and Digital Competence, 5(3), 1–14.

Zhao, Y. (2022). Composing web services using a multi-agent framework. IEEE Transactions on Services Computing, 15(4), 2100–2113.