กฎธรรมชาติในพุทธศาสนากับโลกแห่งมโนคติของพลาโต

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่อง “กฎธรรมชาติ” ในพุทธศาสนา เปรียบเทียบกับแนวคิด “โลกแห่งมโนคติ” ของพลาโต (Plato) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจโครงสร้างความจริงและหลักการพื้นฐานของสรรพสิ่งในทั้งสองระบบความคิด พุทธศาสนาอธิบายกฎธรรมชาติผ่านหลักอิทัปปัจจยตา ปฏิจจสมุปบาท และไตรลักษณ์ ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัยและความไม่เที่ยงของสรรพสิ่ง ขณะที่เพลโตเสนอว่าโลกแห่งมโนคติเป็นความจริงแท้ อันเป็นแบบอย่างนิรันดร์ของสรรพสิ่งในโลกประสบการณ์ ผลการศึกษาพบว่าทั้งสองแนวคิดมีจุดร่วมในฐานะการแสวงหาความจริงสูงสุด แต่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ กล่าวคือ พุทธศาสนาเน้นความเป็นกระบวนการและการเกิดดับตามเหตุปัจจัย ส่วนเพลโตเน้นความคงที่และความเป็นนิรันดร์ของมโนคติ ข้อค้นพบนี้สะท้อนให้เห็นมุมมองเชิงปรัชญาที่หลากหลายระหว่างตะวันออกและตะวันตก อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการศึกษาปรัชญาเปรียบเทียบในเชิงลึกต่อไป