โมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี

ผู้แต่ง

  • ไพโรจน์ ออระเอี่ยม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

โมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุ, ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน, พรหมวิหาร 4, ประสิทธิผล

บทคัดย่อ

ดุษฎีนิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบของการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี 2) เพื่อพัฒนาโมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี และ 3) เพื่อประเมินโมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี ใช้วิธีวิจัยผสมวิธีแบบพหุระยะ แบ่งเป็น 3 ระยะ คือระยะที่ 1 การวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาองค์ประกอบด้วยการวิเคราะห์และรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือ ผู้นำทางการศึกษา ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารสถานศึกษา ได้จากการเลือกแบบเจาะจง (Purposive sampling) จำนวน 12 คน ระยะที่ 2 ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ กลุ่มเป้าหมายในการสนทนากลุ่ม จำนวน 9 รูป/คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย และการใช้แบบสอบถาม กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ขนาดกลุ่มตัวอย่าง 10 คนต่อ 1 จำนวนเส้นทางแสดงความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรในโมเดลทั้ง 55 เส้นทาง ดังนั้นขนาดกลุ่มตัวอย่างที่เหมาะสมควรมีขนาด จำนวน 550 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยายด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป  ระยะที่ 3 ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายการประเมินเพื่อตรวจสอบ จำนวน 17 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยระบบคอมพิวเตอร์โปรแกรมสำเร็จรูป โดยมีการแปลผลการวิเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของโมเดลประสิทธิผล ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบของโมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี  มี 5 องค์ประกอบ คือ 1) การบริหารสถานศึกษา 2) กระบวนการของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 3) การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง บทบาทของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 4) หลักธรรมพรหมวิหาร 4 และ 5) ประสิทธิผลของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 2. โมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี ประกอบด้วย ตัวแปรแฝง 5 ตัวแปร แบ่งเป็นตัวแปรภายนอกแฝง 3 ตัวแปร ตัวแปรภายในแฝง 2 ตัวแปร และตัวแปรสังเกตได้ 19 ตัวแปร  ซึ่งโมเดลประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (Chi-square = 215.76, df= 187, p= .07339, GFI=.976, AGFI=.946,RMR=.017) สามารถอธิบายความแปรปรวนของประสิทธิผลของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ได้ร้อยละ 9.10 แสดงว่า การบริหารสถานศึกษา กระบวนการของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง บทบาทของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และหลักธรรมพรหมวิหาร 4 สามารถส่งเสริมให้เกิดประสิทธิผลของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนได้ โดยมีหลักธรรมพรหมวิหาร 4 เป็นตัวแปรส่งผ่าน 3. ผลการประเมินตรวจสอบความเป็นไปได้ ความเป็นประโยชน์และความเหมาะสม ของโมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้านตามลำดับ ซึ่งได้องค์ความรู้ “ROTE Model”  ประกอบด้วย Related persons, oversee,The Four Sublime States of Mind และ Educational institution administration

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2554). คู่มือครูที่ปรึกษาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน. ยูเรนัสอิมเมจกรุ๊ป

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2560). คู่มือครูที่ปรึกษาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน. ยูเรนัสอิมเมจกรุ๊ป

กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2545). โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์

กระทรวงศึกษาธิการ. (2556). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2544 ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2545. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว

แก้ว ชิดตะขบ. (2547). รวมวิชาธรรมศึกษา ชั้นตรี. โรงพิมพ์การศาสนา

ชมแข พงษ์เจริญ. (2555). การพัฒนารูปแบบการจัดการโรงเรียนเชิงสร้างสรรค์และผลิตภาพในประเทศไทย. วารสารสุทธิปริทัศน์, 26(79), 167–184. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/245672

ณัฏฐพันธ์ เขจรนันทน์. (2547). การจัดการ. ซีเอ็ดยูเคชั่น

ตุลา มหาสุธานนท์. (2545). หลักการจัดการและหลักการบริหาร. ธนธัชการพิมพ์

นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2552). วิจัยและสถิติ: คำถามชวนตอบ. ไอคอน พริ้นติ้ง

นิตย์ สัมมาพันธ์. (2529). การบริหารเชิงพุทธ. โอ. เอส. พริ้นติ้งเฮ้าส์

เนตร์พัณณา ยาวิราช. (2548). การจัดการสมัยใหม่. เซ็นทรัลเอ็กซ์เพรส

บุญชม ศรีสะอาด. (2545). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 5). ชมรมเด็ก

บุญมี แท่นแก้ว. (2539). จริยศาสตร์. โอเดียนสโตร์

ประสงค์ ประณีตพลกรัง และคณะ. (2553). การบริหารการผลิตและการปฏิบัติการ. Diamond in Business World

ปัญญานันทภิกขุ (ปั่น ปญฺญานนฺโท). (2541). หน้าที่ของคน ฉบับสมบูรณ์. ธรรมสภา

พระคันธสารภิวงศ์. (2549). โพธิปักขิยธรรม. บุญศิริการพิมพ์

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2541). พระในบ้าน. คาธาวรรณการพิมพ์

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีในการบริหาร (พิมพ์ครั้งที่ 4). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2537). พุทธศาสนากับสังคมไทย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. อักษรเจริญทัศน์

ราชบัณฑิตยสถาน. (2548). พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล อังกฤษ–ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (พิมพ์ครั้งที่ 2). ห้างหุ้นส่วนจำกัดอรุณการพิมพ์

วิภาดา คุปตานนท์. (2551). การจัดการและพฤติกรรมองค์การ: เทคนิคการจัดการสมัยใหม่. ส เจริญ การพิมพ์

วิโรจน์ สารรัตนะ. (2542). การบริหาร: หลักการ ทฤษฎี และประเด็นทางการศึกษา. โรงพิมพ์ทิพย์วิสุทธิ์

วีระ อำพันสุข. (2526). พุทธธรรมกับการบริหารบุคคล (พิมพ์ครั้งที่ 2). เอราวัณการพิมพ์

ศิริพร พงศ์ศรีโรจน์. (2540). องค์การและการจัดการ (พิมพ์ครั้งที่ 7). เทคนิค 19

สมคิด บางโม. (2550). องค์การและการจัดการ (พิมพ์ครั้งที่ 4). วิทยพัฒน์

สมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน). (2534). พุทธศาสนสุภาษิต. ชมรมพุทธศาสน์ กฟผ.

สมาน รังสิโยกฤษฎ์ และสุธี สุทธิสมบูรณ์. (2527). หลักการบริหาร. โรงพิมพ์สวัสดิการสำนักงาน ก.พ.

สุนทร โคตรบรรเทา. (2551). หลักการและทฤษฎีการบริหารการศึกษา. ปัญญาชน

ไพโรจน์ เคนวิเศษ, เผ่าพงษ์พัฒน์ บุญกะนันท์, และกระพัน ศรีงาน. (2561). การพัฒนารูปแบบความสัมพันธ์โครงสร้างเชิงเส้นของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารช่อพะยอม, 29(1), 211–224. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/ejChophayom/article/view/126458

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-07-31

รูปแบบการอ้างอิง

ออระเอี่ยม ไ. (2026). โมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุของประสิทธิผลการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักพุทธธรรมของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุพรรณบุรี. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 12(S1), 1404–1418. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/299317