การบริหารวิชาการเพื่อพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดกรุงเทพมหานคร

ชุติมันตี  พูนกวินทิพย์

ผู้แต่ง

ชุติมันตี พูนกวินทิพย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การบริหารวิชาการ, ทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัย, หลักไตรสิกขา, โรงเรียนขนาดเล็ก

บทคัดย่อ

ดุษฎีนิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาทักษะการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย ในโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร 2) เพื่อพัฒนาการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร 3) เพื่อประเมินการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีพหุระยะระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณใช้กลุ่มตัวอย่าง ผู้บริหาร ครูในโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 338 คน และประเมินการบริหารวิชาการโดยผู้เข้าร่วมในการประเมิน จำนวน 30 คน เครื่องมือในการวิจัย คือแบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยค่าความถี่ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานการวิจัยเชิงคุณภาพสัมภาษณ์ กลุ่มเป้าหมายจำนวน 15 รูป/คน และการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญ จำนวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์ และคู่มือการสนทนากลุ่ม และการเขียนวิเคราะห์แบบสรุปความแบบเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า : 1. ผลการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร ทั้ง 5 ด้าน โดยภาพรวม มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย สำหรับผลการพิจารณาเป็นรายด้าน เรียงลำดับจากมากไปหาน้อย คือ ด้านการนิเทศการศึกษาและการชี้แนะ ด้านการพัฒนาสื่อนวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา ด้านการจัดการเรียนการสอนของสถานศึกษา ด้านการวัดผลประเมินผลและการเทียบโอนผลการเรียน และด้านการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา ตามลำดับ ผลการศึกษาทักษะการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยในโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานครทั้ง 4 ด้าน โดยภาพรวม มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก สำหรับผลการพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่าทุกด้านอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับจากมากไปหาน้อย คือ พัฒนาการด้านอารมณ์ จิตใจ พัฒนาการด้านสติปัญญา พัฒนาการด้านสังคม และพัฒนาการด้านร่างกาย ตามลำดับ 2. ผลการพัฒนาการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร พบว่า เป็นองค์ประกอบของรูปแบบเชิงข้อความ 4 องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบที่ 1 หลักการและเหตุผล องค์ประกอบที่ 2 วัตถุประสงค์ องค์ประกอบที่ 3 องค์ประกอบที่ 3 วิธีดำเนินการ ได้แก่ กิจกรรมการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร โดยสามารถพัฒนาด้วยกิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมที่ 1 ห้องเรียนเปี่ยมสุขด้วยวิถีศีล กิจกรรมที่ 2 ครูนักสร้างสื่อ มุ่งสมาธิสร้างสรรค์ กิจกรรมที่ 3 นิเทศวิถีพุทธ ชี้แนะด้วยปัญญา แนวทางการประเมินการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร องค์ประกอบที่ 4 เงื่อนไขความสำเร็จ 3. ผลการประเมินการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร พบว่า ด้านความเป็นไปได้ ด้านความเหมาะสม และด้านความเป็นประโยชน์ ตามลำดับ สามารถนำไปพัฒนาการบริหารวิชาการเพื่อการพัฒนาทักษะการเรียนรู้เด็กปฐมวัยตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนขนาดเล็กโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานครได้ตามองค์ความรู้ BAMAS ได้แก่ B คือ Buddhist-Based การใช้หลักพุทธธรรม (ไตรสิกขา) เป็นแกนกลาง A คือ Academic Administration การบริหารงานวิชาการ M คือ Mindful Media & Innovation ความจดจ่อและมุ่งมั่นในการสร้างสรรค์สื่อ การจดจ่อและความมุ่งมั่นปฏิบัติ A คือ Active Wisdom Coaching การนิเทศเชิงรุกที่เน้นการสะท้อนคิดด้วยปัญญาด้วยกิจกรรมนิเทศวิถีพุทธ S คือ Small-School Context ความเฉพาะเจาะจงสำหรับบริบทโรงเรียนขนาดเล็ก

เอกสารอ้างอิง

กมล ภู่ประเสริฐ. (2544). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. ทิปส์พับบลิเคชั่น.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2540). การบริหารการศึกษา. องค์การคุรุสภา.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). แนวปฏิบัติการบริหารจัดการหลักสูตรตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). นิยามคำศัพท์หลักสูตร. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

จันทรานี สงวนนาม. (2551). ทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารสถานศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). บุ๊คพอยท์.

ทิศนา แขมมณี. (2547). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทิศนา แขมมณี. (2555). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

โนรี ใจใส่. (2552). คู่มือการวัดและการประเมินผลการเรียนรู้. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

บรรเทา กิตติศักดิ์. (2528). จริยธรรมทางการศึกษา. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

บุญเลี้ยง ทุมทอง. (2553). การพัฒนาหลักสูตร. แอคทีฟพริ้น.

ปราณี รามสูต. (2528). จิตวิทยาการศึกษา. เจริญกิจ.

ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2544). การบริหารงานวิชาการ. ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพ.

ปิยพันธ์ ศิริรักษ์, ประจิตร มหาหิง, & สังวาลย์ เพียยุระ. (2563). การบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 7(2).

พรพิมล พรพีระชนม์. (2550). การจัดกระบวนการเรียนรู้. เทมการพิมพ์สงขลา.

พรรณี ช. เจนจิต. (2538). จิตวิทยาการเรียนการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 4). ต้นอ้อแกรมมี่.

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีบริหาร. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2537). พุทธวิธีแก้ปัญหาเพื่อศตวรรษที่ 21. สหธรรมิก.

พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2538). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 6). โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2530). ทางสายกลางของการศึกษาไทย. อมรินทร์.

ภาวิดา ธาราศรีสุทธิ. (2550). การจัดและการบริหารงานวิชาการ. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2525). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับสฺยามรฏฺฐเตปิฏกํ 2525. โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2534). พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

รังสรรค์ บุษยะมา. (2550). การจัดการการเรียนรู้. มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.

รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ. (2551). การบริหารงานวิชาการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (พิมพ์ครั้งที่ 2). คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ.

วไลพร ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม. (2528). จิตวิทยาพุทธศาสนา. เรือนแก้วการพิมพ์.

วันเพ็ญ วรรณโกมล. (2544). การพัฒนาการสอนสังคมศึกษา. สถาบันราชภัฏธนบุรี.

วารินทร์ สายโอบเอื้อ. (2529). จิตวิทยาการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์สยามยูเนี่ยน.

วศิน อินทสระ. (2528). ปัญญา คุณธรรมสูงสุด. วารสารศิษย์เก่า ม.ม.ร. ฉบับเดือนมิถุนายน.

สุชานาฏ ไชยวรรณะ, & อนงค์นารถ ยิ้มช้าง. (2565). การพัฒนาทักษะการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมทักษะสมองของเด็กปฐมวัยโดยการใช้กิจกรรมการเล่นละครและบทบาทสมมติ สำหรับนักศึกษาสาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 12(1), 115–130.

สุประวีณ์ ทิพย์โพธิ์, ณรงค์ พิมสาร, & สิริกาญจน์ ธนวุฒิพรพินิต. (2563). รูปแบบการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1. วารสารวิชาการ สพฐ.

เยาวนุช ทานาม. (2557). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ PLAY เพื่อพัฒนาทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย. สักทอง: วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 20(2.1).

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308