การพัฒนากลไกการเชื่อมโยงสมรรถนะวิชาชีพสู่ระบบธนาคารหน่วยกิตระดับจังหวัด เพื่อการศึกษาแบบไร้รอยต่อ โดยใช้กาญจนบุรีโมเดล
Development of a Mechanism for Linking Professional Competencies to a Provincial Credit Bank System for Seamless Education Using the Kanchanaburi Model
คำสำคัญ:
กาญจนบุรีโมเดล; การเชื่อมโยงสมรรถนะ; ธนาคารหน่วยกิต; การศึกษาแบบไร้รอยต่อบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการบริหารจัดการศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ลักษณะที่ 3 2) พัฒนากลไกการเชื่อมโยงสมรรถนะวิชาชีพสู่ระบบธนาคารหน่วยกิตระดับจังหวัดโดยใช้กาญจนบุรีโมเดล 3) ศึกษาผลการทดลองใช้กลไกในโรงเรียนนำร่องและโรงเรียนเครือข่าย 4) ศึกษาความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน และ 5) สังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการพัฒนาการศึกษาแบบไร้รอยต่อ ดำเนินการวิจัย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็น การสังเคราะห์หลักการและพัฒนากลไก การทดลองใช้กลไก การประเมินความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบาย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้บริหารและครู จำนวน 160 คน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 696 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์การสนทนากลุ่ม และแบบประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานค่าดัชนี PNI_modified และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. ความคิดเห็นเกี่ยวกับการบริหารจัดการศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ลักษณะที่ 3 ในส่วนของสภาพปัจจุบัน ภาพรวมอยู่ในระดับมาก
(x̅=4.04, S.D.=0.91) และในส่วนของสภาพที่พึงประสงค์ภาพรวมอยู่ในระดับ ( x̅= 4.42, S.D. = 0.71) ส่วนผลการวิเคราะห์ดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI_modified) สรุปรวมรายด้าน พบว่า การพัฒนาด้านการประเมินผล เป็นประเด็นที่ควรให้ความสำคัญสูงสุด รองลงมาคือ การพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน และด้านปัจจัยสนับสนุน ตามลำดับ ทั้งหมดนี้จึงเป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนากลไกการเชื่อมโยงสมรรถนะวิชาชีพ
2. กลไกการเชื่อมโยงสมรรถนะวิชาชีพสู่ระบบธนาคารหน่วยกิตระดับจังหวัดที่พัฒนาขึ้นภายใต้ “กาญจนบุรีโมเดล” โดยอาศัยองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้านได้แก่
การบริหารหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล และปัจจัยสนับสนุนและเครือข่ายความร่วมมือ สามารถสังเคราะห์เป็นกระบวนการเชื่อมโยงสมรรถนะ 5 ขั้นตอน ได้แก่ การพัฒนาสมรรถนะ การประเมินสมรรถนะ การรับรองผลการเรียนรู้ การแปลงผลลัพธ์การเรียนรู้เป็นหน่วยกิต และการสะสมหน่วยกิตในระบบธนาคารหน่วยกิต ซึ่งนำไปสู่การเทียบโอนหน่วยกิตและการศึกษาแบบไร้รอยต่อ โดยผลการประเมินคุณภาพของกลไกจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 20 คน พบว่า ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̅= 4.51, S.D.= 0.54) โดยด้านความถูกต้อง (x̅ =4.56, S.D.=0.53) ความเหมาะสม ( x̅=4.50, S.D.= 0.55) และความเป็นไปได้ ( x̅= 4.52, S.D.= 0.54) อยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการทดลองใช้กลไกการเชื่อมโยงสมรรถนะในโรงเรียนนำร่องและโรงเรียนเครือข่าย พบว่า โรงเรียนสามารถนำกลไกไปประยุกต์ใช้ผ่านการบริหารหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผลและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ เพื่อสนับสนุนการพัฒนาสมรรถนะของผู้เรียน การรับรองผลการเรียนรู้ และการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ระบบธนาคารหน่วยกิต
4. ผู้บริหาร ครู นักเรียน และผู้ปกครอง มีความคิดเห็นต่อการใช้กลไกอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด โดยผู้บริหารมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̅= 4.37, S.D.=0.53) ครูอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̅= 4.48, S.D.= 0.59) นักเรียนอยู่ในระดับมาก ( x̅=4.23, S.D.=0.65) และผู้ปกครองอยู่ในระดับมากที่สุด ( x̅= 4.38, S.D. = 0.61) สะท้อนให้เห็นว่า กลไกมีความเหมาะสมกับบริบทพื้นที่และมีความเป็นไปได้ในการขยายผล
5. ข้อเสนอเชิงนโยบายมุ่งเน้นการพัฒนาระบบธนาคารหน่วยกิตระดับจังหวัดให้เป็นกลไกสนับสนุนการศึกษาแบบไร้รอยต่อ การพัฒนาระบบรับรองและเทียบโอนสมรรถนะร่วมกับสถาบันอุดมศึกษา และการขยายผลการดำเนินงานสู่สถานศึกษาในบริบทพื้นที่อื่นอย่างต่อเนื่อง
This study employed a Research and Development (R&D) approach with five objectives 1) to examine the current conditions, desirable conditions, and priority needs in the management of Vocational Certificate Programs (Type 3).2) to develop a professional competency integration mechanism to a provincial Credit Bank system for seamless education using the Kanchanaburi Model. 3) to investigate the implementation results of the mechanism in pilot and network schools. 4) to examine stakeholders’ perspectives toward the implementation and 5) to synthesize policy recommendations for the development of seamless education.The research was conducted through five phases: needs assessment analysis, principles synthesis and mechanism development, pilot implementation, stakeholder evaluation, and policy synthesis. The sample consisted of 160 administrators and teachers and 696 stakeholders. The research instruments included questionnaires, interviews, focus group discussions, and expert evaluation forms. Data were analyzed using mean, standard deviation, the Modified Priority Needs Index (PNI_modified), and content analysis.
The findings revealed that:
1) The overall current condition of the management of Vocational Certificate Programs (Type 3) was at a high level (x̅ = 4.04, S.D. = 0.91), while the desirable condition was also at a high level ( x̅= 4.42, S.D. = 0.71). The analysis of the Modified Priority Needs Index (PNI_modified) indicated that assessment and evaluation was the highest priority need, followed by curriculum development, learning management, and supporting factors, respectively. These findings served as essential information for developing the professional competency integration mechanism.
2) The professional competency integration mechanism to a provincial Credit Bank system was developed under the Kanchanaburi Model, which consists of four major dimensions: curriculum management, learning management, assessment and evaluation, and supporting factors and collaborative networks. The mechanism was synthesized into five competency integration processes: competency development, competency assessment, learning recognition, conversion of learning outcomes into credits, and credit accumulation in the Credit Bank system, leading to credit transfer and seamless education. The quality evaluation by 20 experts showed that the overall quality of the mechanism was at the highest level ( x̅ = 4.51, S.D. = 0.54), including accuracy ( x̅ = 4.56, S.D. = 0.53), appropriateness ( x̅= 4.50, S.D. = 0.55), and feasibility ( x̅= 4.52, S.D. = 0.54).
3) The implementation of the competency integration mechanism in pilot and network schools revealed that schools were able to apply the mechanism through curriculum management, learning management, assessment and evaluation, and collaborative networking to support students’ competency development, recognition of learning outcomes, and preparation for participation in the Credit Bank system.
4) Administrators, teachers, students, and parents expressed their opinions toward the implementation of the mechanism at high to the highest levels. Administrators reported the highest level of opinions ( x̅= 4.37, S.D. = 0.53), followed by teachers ( x̅= 4.48, S.D. = 0.59), students at a high level (x̅ = 4.23, S.D. = 0.65), and parents at the highest level (x̅ = 4.38, S.D. = 0.61). These findings indicate that the mechanism was appropriate for the local context and demonstrated its potential for broader implementation.
5) The policy recommendations emphasized the development of a provincial Credit Bank system as a supporting mechanism for seamless education, the development of competency recognition and credit transfer systems in collaboration with higher education institutions,
and the expansion of implementation to educational institutions in other contexts.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). นโยบายการจัดการศึกษาตลอดชีวิต. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). แนวทางการพัฒนาระบบธนาคารหน่วยกิตของประเทศไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Billett, S. (2011). Vocational education: Purposes, traditions and prospects. Springer.
Eraut, M. (1994). Developing professional knowledge and competence. Routledge.
Field, J. (2006). Lifelong learning and the new educational order. Trentham Books.
Hamel, G. (2006). The why, what, and how of management innovation. Harvard Business Review, 84(2), 72–84.
Jarvis, P. (2007). Globalisation, lifelong learning and the learning society. Routledge.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Mulder, M. (2014). Conceptions of professional competence. In S. Billett, C. Harteis, & H. Gruber (Eds.), International handbook of research in professional and practice-based learning (pp. 107–137). Springer.
OECD. (2019). Future of education and skills 2030. OECD Publishing.
Rauner, F., & Maclean, R. (2008). Handbook of technical and vocational education and training research. Springer.
UNESCO. (2015). Recognition, validation and accreditation of non-formal and informal learning. UNESCO Institute for Lifelong Learning.
Wheelahan, L. (2010). Why knowledge matters in curriculum: A social realist argument. Routledge.
World Bank. (2018). World development report 2018: Learning to realize education's promise. World Bank.
Young, M. (2007). Qualifications frameworks: Some conceptual issues. European Journal of Education, 42(4), 445–457.
