แนวทางการพัฒนาการบริหารโรงเรียนคุณธรรมตามหลักไตรสิกขา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์เขต 3
คำสำคัญ:
แนวทางการพัฒนา, การบริหารโรงเรียนคุณธรรม, หลักไตรสิกขาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการบริหารโรงเรียนคุณธรรมสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์เขต 3 2) เปรียบเทียบสภาพการบริหารโรงเรียนคุณธรรม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3 จำแนกตำแหน่ง และประสบการณ์ในการทำงาน และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารโรงเรียนคุณธรรมตามหลักไตรสิกขา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์เขต 3 รูปแบบการวิจัยเป็นแบบผสมวิธีระหว่างการศึกษาเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 214 คน และแบบสัมภาษณ์ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 7 รูป/ คน สถิติที่ใช้ คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ การทดสอบค่าที และการทดสอบค่าความแปรปรวนทางเดียว
ผลการวิจัยพบว่า
1) สภาพการบริหารโรงเรียนคุณธรรมสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์เขต 3 พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และเมื่อพิจารณารายด้าน พบว่าอยู่ในระดับมากทุกด้าน
2) ผลการเปรียบเทียบสภาพการบริหารโรงเรียนคุณธรรม จำแนกตามตำแหน่งไม่แตกต่างกัน ไม่เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ ส่วนการจำแนกตามประสบการณ์ในการทำงานแตกต่างกัน อย่างมีนัยยะสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้
3) แนวทางการพัฒนาการบริหารโรงเรียนคุณธรรม ตามหลักไตรสิกขา ประกอบด้วย 1)ด้านบริบทของโรงเรียนที่เอื้อต่อการปลูกฝังคุณธรรม มีแนวทางที่สำคัญ คือมีการส่งเสริมการใช้ระบบสารสนเทศและบรรจุโครงงานคุณธรรมลงในแผนปฏิบัติการ 2) ด้านผู้บริหารมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับคุณธรรม มีแนวทาง คือ จัดอบรมให้ผู้บริหารและผู้บริหารควรมีความประพฤติที่ดี 3) ด้านครูมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับคุณธรรม มีแนวทาง คือ อบรมพัฒนาศักยภาพครูและส่งเสริมการเผยแพร่ผลงาน 4) ด้านนักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับคุณธรรม มีแนวทาง คือ จัดอบรมพัฒนาศักยภาพนักเรียน มีการจัดตั้งชุมนุม/ชมรม ให้กับนักเรียนแกนนำ และมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อสร้างเครือข่าย ทั้ง 4 ด้านนี้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับหลักไตรสิกขา
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กานต์ชนก พรหมทา. (2566). แนวปฏิบัติที่ดีของกระบวนการพัฒนาคุณธรรมในโรงเรียนคุณธรรมสพฐ. สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระแก้วเขต 1. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณ.
เกียรติศักดิ์ แปโค. (2558). การพัฒนาคุณธรรมนักเรียนตามแนวโรงเรียน วิถีพุทธโรงเรียนชุมชนเอื้องก่อนาดี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 2. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
คณะกรรมการการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2550). เศรษฐกิจพอเพียงคืออะไร.กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
ทวีศักดิ์ ทองทิพย์. (2566). การบริหารสถานศึกษาตามหลักไตรสิกขา. (สารนิพนธ์พุทธศาสตรบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ทวีศักดิ์ ทองทิพย์. (2560). การบริหารสถานศึกษาโดยใช้หลักไตรสิกขาของโรงเรียนวัดพระพุทธบาท เขากระโดง อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารมหาจุฬาคชสาร. 8(1), 22-31. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/gajasara/article/view/252634/170517
พงษ์พันธ์ ติยะบุตร และพรเทพ รู้แผน. (2563). การศึกษาการดำเนินงานโครงการโรงเรียนคุณธรรมของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดพระนครศรีอยธุยา. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฎสกลนคร. 18(31), 223-231. https://jeal.snru.ac.th/ArticleViewFile?ArticleID=782& FileArticle=782-ArticleTextFile-20200629213530.pdf
พนิดา ปราบโจร และลัดดาวัลย์ เพชรโรจน์. (2567). การดําเนินงานขับเคลื่อนโรงเรียนคุณธรรมของผู้บริหารสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร. 7(3), 83-95. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/tmd/article/view/268573/184942
ภัทรพล สำเร. และพรรณี ผุดเกตุ. (2565). การดำเนินงานโครงการโรงเรียนคุณธรรมของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสตูล. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์. 7(2), 173-186. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/255673/172235
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิทยา ประวะโข. (2560). การสร้างกระบวนการเรียนรู้ตามหลักไตรสิกขาเพื่อพัฒนานักเรียนในโรงเรียน วิถีพุทธ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 1. (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศูนย์โรงเรียนคุณธรรม มูลนิธิยุวสถิรคุณ. (2560). คู่มือปฏิบัติโรงเรียนคุณธรรม พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสชิ่ง.
สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). โรงเรียนคุณธรรม สพฐ.มาตรฐานและตัวชี้วัด. สืบค้นเมื่อ 14 เมษายน 2567.จาก: http://ita.rayong2.go.th/wp-content/uploads/2019/07/moral-school-11.pdf.
