การพัฒนาการบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมในยุคดิจิทัลตามหลักอิทธิบาท 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคามเขต 3
คำสำคัญ:
การบริหารสถานศึกษา, การส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรม, หลักอิทธิบาท 4บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคามเขต 3 2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมในยุคดิจิทัลตามหลักอิทธิบาท 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคามเขต 3 เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณกับการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มประชากรที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้อำนวยการโรงเรียน จำนวน 145 คน ซึ่งผู้วิจัยได้กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้เทียบกำหนดตารางของเครจซี่และมอร์แกน ได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 103 คน ใช้สถิติหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบ (F-test) กรณีการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One Way ANOVA)
ผลการวิจัยพบว่า
สภาพการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสม (x̄ = 4.25, S.D. = 0.51) รองลงมา ได้แก่ ด้านการบริหารเชิงนโยบายและการวางแผนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (x̄ = 4.21, S.D. = 0.54) และด้านการกำกับ ติดตาม และประเมินผล (x̄ = 4.19, S.D. = 0.55) ตามลำดับ ทั้งนี้ สถานศึกษามีการนำหลักคุณธรรม จริยธรรมมาเป็นกรอบในการกำหนดนโยบายและแนวปฏิบัติทางการบริหาร เพื่อส่งเสริมการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้านและสอดคล้องกับบริบทของสังคมดิจิทัล
แนวทางการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมในยุคดิจิทัลตามหลักอิทธิบาท 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3 ควรมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษาให้มีความรู้ ทักษะ และเจตคติด้านการบริหารจัดการศึกษาเชิงผู้เรียนเป็นศูนย์กลางควบคู่กับคุณธรรม จริยธรรมและจริยธรรมดิจิทัล โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเป็นเครื่องมือสนับสนุนการบริหารและ การจัดการเรียนรู้ นอกจากนี้ ควรส่งเสริมการกำหนดนโยบายและแผนพัฒนาทรัพยากรที่บูรณาการหลักคุณธรรม จริยธรรมเชิงพุทธและคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ของผู้เรียนไว้ในทุกกระบวนการบริหาร ตลอดจนพัฒนาระบบการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา เพื่อให้การพัฒนาทรัพยากรทางการบริหารมีความยั่งยืน สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ และตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมในยุคดิจิทัลอย่างมีคุณภาพ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2562). การบริหารสถานศึกษาแบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺจิตฺโต). (2551). ทําอย่างไรจึงเรียนเก่ง. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2545). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรมศาสนา.
พิเชษฐ ยังตรง และคณะ. (2560). กลยุทธ์การพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในศตวรรษที่ 21. สุทธิปริทัศน์. 31(100), 2.
พุทธทาสภิกขุ. สุญญตา. (2518). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรม.
ยุพา ผึ้งถนอม และอุษาพร กลิ่นเกษร. (2568). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี. 8(2), 185.
ศรสวรรค์ ราบบำเพิง และคณะ. (2565). การจัดการเชิงกลยุทธ์ : กระบวนการนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติขององค์กรภาครัฐ. วารสารวิชาการร้อยแก่นสาร. 7(12), 340.
ศศิกร วัฒนาจิรภาส และคณะ. (2567). แนวทางการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์. 9(3), 678.
ศิริพงษ์ ฐานมั่น. (2562). การเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมในศตวรรษที่ 21 เพื่อรองรับองค์การแห่งยุคเศรษฐกิจดิจิทัล. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 9(1), 157.
สกล สกุลกล้า และชญานิน ครึกกระโทก. (2566). ธรรมาภิบาลสำหรับผู้นำในยุคดิจิทัลกับการสร้างองค์กรแห่งความสุข. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย. 19(2), 30.
สมเด็จพระญาณสังวร. (2522). หลักพุทธศาสนา. พิมพ์ครั้งที่ 6, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2563). นโยบายและแนวทางการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
อัครเมธี สิริวรานนท์. (2550). เปิดโอกาสชีวิตให้ได้รับสิ่งอันเป็นมงคล. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์อุทยานความรู้.
อุกฤษฎ์ ดอนบรรเทา และเอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2567). การบริหารจัดการสถานศึกษายุคใหม่อย่างมีประสิทธิภาพ. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี. 7(2), 529.
เอกราช ล้อแก้ว และสมใจ สืบเสาะ. (2565). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญในทัศนะของผู้ปกครองนักเรียนในกลุ่มโรงเรียนไชยราชช้างแรก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 1. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ. 10(1), 76.
John Dewey. (2554). ประชาธิปไตยกับการศึกษา. แปลโดย พิมพันธ์ เดชะคุปต์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
