พระพุทธศาสนากับการสร้างสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการสร้างสันติสุขในสังคมพหุ ผลการศึกษาพบว่า สาราณียธรรม 6 กับหลักสังคหวัตถุ 4 เป็นหลักธรรมที่ช่วยส่งเสริมสันติสุข กล่าวคือ สาราณียธรรม 6 ซึ่งประกอบด้วย เมตตากายกรรม เมตตาวจีกรรม เมตตามโนกรรม สาธารณโภคี สีลสามัญญตา และทิฏฐิสามัญญตาช่วยสร้างความรัก ความสามัคคี ความเข้าใจ และการอยู่ร่วมกันอย่างปรองดองในสังคม ส่วนหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา เป็นหลักธรรมที่ช่วยยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนให้เกิดความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การพูดจาสุภาพ การทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม และ การปฏิบัติต่อกันอย่างเสมอภาค ซึ่งช่วยลดอคติ ความขัดแย้ง และส่งเสริมความสมานฉันท์ในสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น พระพุทธศาสนายอมรับความแตกต่างของสังคมพหุวัฒนธรรมที่มีความหลากหลายทางกลุ่มชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา และวัฒนธรรม ซึ่งอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งได้หากขาดความเข้าใจและการยอมรับซึ่งกันและกัน จึงได้เสนอหลักสาราณียธรรม 6 และสังคหวัตถุ 4 เป็นแนวทางในการส่งเสริมความเมตตา ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ การแบ่งปัน และการปฏิบัติต่อกันอย่างเสมอภาค อันช่วยลดอคติ ความหวาดระแวง และความขัดแย้ง พร้อมทั้งเสริมสร้างความเข้าใจ ความไว้วางใจ และความสมานฉันท์ระหว่างผู้คนต่างวัฒนธรรม นำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุขและสันติสุขที่ยั่งยืนในสังคมร่วมสมัย
Downloads
เอกสารอ้างอิง
จิรโชค วีระสัย. (2536). รัฐศาสตร์ทั่วไป. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
ณัฏฐินี ปิยะศิริพนธ์. (2561). ชุมชนพหุวัฒนธรรมท่ามกลางวาทกรรมชาตินิยมในพื้นที่ 3 จังหวัด ชายแดนภาคใต้ของไทย. วารสารรัฏฐาภิรักษ์, 60(2), 59–72.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้ง ที่ 12. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตโต). (2550). ธรรมนูญชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
พระมหาอภิสิทธิ์ วิริยโย และคณะ. (2565). การศึกษาหลักธรรมในการสร้างความสันติสุขท่ามกลาง พหุวัฒนธรรมในอีสานใต้. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(1), 283-301.
ภัฏชวัชร์ สุขเสน และคณะ. (2564). การสร้างชุมชนสันติสุขในอีสานใต้ท่ามกลางพหุวัฒนธรรมแบบมี ส่วนร่วม. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 6(3), 339-350.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2549). สารานุกรมไทย (เล่ม 26). กรุงเทพฯ: บริษัทด่านสุทธาการพิมพ์.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วลัยลักษณ์ ทรงศิริ. (2556). แนวคิดเรื่องพหุนิยมเบื้องต้น ในรือเสาะ พหุวัฒนธรรม : ความ หลากหลายและมิตรภาพจากความทรงจำของ “คนใน”บนพื้นที่สีแดง, นาญิบ บิน อะห์หมัด. กรุงเทพฯ: มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์.
อานันท์ กาญจนพันธ์. (2551). แนวคิดชาตินิยมกับพหุวัฒนธรรม พหุวัฒนธรรมในบริบทของการ เปลี่ยนผ่านทางสังคมและวัฒนธรรม. รายงานการวิจัย. คณะสังคมศาสตร์: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
OpenAI. (2025). ChatGPT (September 16 version) [Large language model]. https://chat.openai.com/chat.
