การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ปฐมพร  เพ็ชรอำไพ; วารีรัตน์  แก้วอุไร

ผู้แต่ง

ปฐมพร เพ็ชรอำไพ มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก ประเทศไทย
วารีรัตน์ แก้วอุไร มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก ประเทศไทย

คำสำคัญ:

กิจกรรมการเรียนรู้, ความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์, การจัดกิจกรรม การเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายของการวิจัยเพื่อ 1) สร้างและหาประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ตามเกณฑ์ 75/75 และ 2) ใช้และศึกษาผลการทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 23 คน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 โรงเรียนท่าเสาพิทยาคม ที่ได้จากการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้แบบปัญหาเป็นฐานและแบบวัดความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที (t–test dependent Samples) และ สถิติทดสอบสมมติฐาน One sample t-test ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการสร้างและหาประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ตามเกณฑ์ 75/75 1.1) กิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ประกอบไปด้วย 6 ขั้นตอน คือ 1) การกำหนดปัญหา 2) ทำความเข้าใจกับปัญหา 3) การศึกษาค้นคว้า 4) การสังเคราะห์ความรู้ 5) การสรุปและประเมินค่า และ 6) การนำเสนอและประเมินผลงาน และมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.11, S.D. = 0.82) 1.2) ประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีค่าเท่ากับ 75.80/76.23 เป็นไปตามเกณฑ์ 75/75 2) ผลการใช้และศึกษาผลการทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐาน เรื่อง บรรยากาศ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 2.1) ความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ หลังเรียนด้วยกิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 2.2) ความสามารถในการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์หลังเรียนด้วยกิจกรรมการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 สูงกว่าเกณฑ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

เอกสารอ้างอิง

กนกกาญจน์ บุดดี. (2561). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับการสืบเสาะหาความรู้ เพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และความสามารถในการแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

นวลจันทร์ ทองประเสริฐ. (2563). การจัดการเรียนรู้แบบปัญหาเป็นฐานกับการพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์. สำนักพิมพ์การศึกษา.

บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9). สุวีริยาสาส์น.

ประทุมศรี พรหมสวัสดิ์. (2562). การทำงานเป็นทีมกับการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์: การประยุกต์ใช้ PBL ในห้องเรียน. สำนักพิมพ์วิทยาศาสตร์ศึกษา.

ล้วน สายยศ, & อังคณา สายยศ. (2538). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 5). สุวีริยาสาส์น.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2566, 6 ธันวาคม). รายงานผลการประเมินความสามารถของนักเรียนไทยในการประเมินผลนักเรียนนานาชาติ (PISA) ปี 2022. https://pisathailand.ipst.ac.th/news-21/

สุกัญญา คงทัน. (2563). พัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหา เรื่องแรงและการเคลื่อนที่ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สุริยา ชัยเกษม. (2562). วิทยาศาสตร์กับการพัฒนาทักษะชีวิต. สำนักพิมพ์วิทยาศาสตร์ศึกษา.

สุวรรณา วงษ์วิเชียร. (2553). การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความสามารถในการคิดแก้ปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ที่เรียนเรื่องการคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค… (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์). มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สำนักงานเลขาธิการการศึกษา. (2550). การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน. สำนักงานเลขาธิการการศึกษา.

สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2553). คู่มือการเขียนอ้างอิงและบรรณานุกรม. มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์.

ศศิธร เจียมโคกสูง. (2552). ผลการใช้วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ที่มีต่อทักษะการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อาภรณ์ ใจเที่ยง. (2553). หลักการสอน (ฉบับปรับปรุง). โอเดียนสโตร์.

Andis, K., et al. (2013). Improvement in generic problem-solving abilities of students by use of tutor-less problem-based learning in a large classroom setting. CBE–Life Sciences Education, 12, 73–79.

Barell, J. (1998). Problem-based learning: An introduction (pp. 3–7). Corwin Press.

Barrows, H. S. (1986). A taxonomy of problem-based learning methods. Medical Education.

Christopher, A. G. (2014). A comparison of learner self-regulation in online and face-to-face problem-based learning courses (Doctoral dissertation). ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 3648437)

Field, J. (2006). Lifelong learning and the new educational order. Trentham Books.

Brown, T. L., LeMay, H. E., Bursten, B. E., Murphy, C. J., Woodward, P. M., & Stoltzfus, M. W. (2018). Chemistry: The central science (14th ed.). Pearson.

Gallagher, S. A. (1997). Problem-based learning: Where learning begins. In A. L. Costa & R. M. Liebmann (Eds.), Supporting the spirit of learning (pp. 16–19). Teachers College Press.

Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266.

Savery, J. R. (2006). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. The Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 1(1), 9–20.