การศึกษาผลกระทบจากระบบขนส่งมวลชนทางรางต่อสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมชุมชนริมคลองอ้อมนนท์ อำเภอบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี

ผู้แต่ง

  • มนันยา สุวรรณโน มหาวิทยาลัยศิลปากร, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

คลองอ้อมนนท์, ชุมชนริมน้ำ, ผลกระทบ, รถไฟฟ้าสายสีม่วง, สิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การศึกษาผลกระทบจากระบบขนส่งมวลชนทางรางต่อสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรม ชุมชนริมคลองอ้อมนนท์ อำเภอบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบจากระบบขนส่งมวลชนทางรางต่อสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมจับต้องได้ของชุมชนริมน้ำคลองอ้อมนนท์ จังหวัดนนทบุรี และนำเสนอแนวทางในการพัฒนาชุมชนริมน้ำอย่างยั่งยืน ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงจากการพัฒนาเมืองในปัจจุบัน โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา และการวิเคราะห์การแปลภาพถ่ายดาวเทียมด้วยสายตา เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่ตั้งแต่ก่อนเริ่มสร้างรถไฟฟ้าสายสีม่วง ผลของการวิจัยศึกษาพบว่า มีการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมที่จับต้องได้ ได้แก่ รูปแบบของอาคาร และการตั้งถิ่นฐาน โดยมีการสร้างอาหารสมัยใหม่ อาคารตึกแถะและพาณิชย์ บริเวณเส้นทางคมนาคมถนนสายหลักตามที่แนวของรถไฟฟ้าผ่าน และมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการตั้งถิ่นฐานเป็นหมู่บ้านจัดสรรมากขึ้น แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงคือ อาคารเรือนไม้แบบดั้งเดิม ซึ่งยังสามารถพบเห็นได้บริเวณริมคลองอ้อมนนท์ ดังนั้น ชุมชนริมน้ำคลองอ้อมนนท์ จึงมีบริบททางภูมิวัฒนธรรมแบบดั้งเดิมที่ยังคงอยู่ แต่มีการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ที่ใกล้กับสถานีรถไฟฟ้าเท่านั้น เพื่อการพัฒนาชุมชนริมน้ำให้ยั่งยืนด้วยความร่วมมือจากภาครัฐและเอกชน ประชาชนในท้องถิ่นเป็นสำคัญ จำเป็นจะต้องส่งเสริม สนับสนุนให้มีกิจกรรมร่วมกันในชุมชน จัดทำมาตรการอนุรักษ์ การให้ความรู้ และมาตรการเชิงกฎหมายควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดินให้เหมาะสม 

เอกสารอ้างอิง

กมลวรรณ แสงธรรมทวี. (2559). ผลกระทบจากการก่อสร้างถนนต่อการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางกายภาพ: กรณีศึกษาชุมชนริมคลองอ้อมนนท์ จังหวัดนนทบุรี [วิทยานิพนธ์ภูมิสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/handle/123456789/895

กิตติชัย พันธ์โกศล. (2559). การปรับปรุงสภาพแวดล้อมและการเข้าถึงสถานีระบบขนส่งมวลชนทางราง: กรณีศึกษาสถานีบ้านทับช้าง แอร์พอร์ต เรล ลิงค์ กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ธนพร วงษ์ชูแก้ว. (2558). ระบบการเดินเท้าโดยรอบสถานีรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานคร: กรณีศึกษาสถานีอ่อนนุช [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธาริต อิ่มอภัย. (2565). ผลกระทบทางสายตาของโครงการระบบขนส่งมวลชนรถไฟฟ้าความเร็วสูงต่อโบราณสถานและอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

บุญส่ง โพธิ์ศรี. (2565). แนวทางการศึกษาผลกระทบของสถานีขนส่งมวลชนที่มีต่อเศรษฐกิจชุมชนรอบสถานี [รายงานการวิจัย]. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ประสิทธิ์ ตงยิ่งศิริ. (2542). การวิเคราะห์ผลกระทบของโครงการต่อสิ่งแวดล้อม. นนทบุรี.

สมศักดิ์ สัมฤทธิ์ธรรม, และคณะ. (2561). การประเมินผลกระทบทางสังคมจากการสร้างรถไฟทางคู่สายอีสาน: ศึกษากรณีช่วงมาบกะเบา–ชุมทางถนนจิระ และชุมทางถนนจิระ–ขอนแก่น. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.

สมาคมส่งเสริมการท่องเที่ยวนนทบุรี. (2564, 12 ตุลาคม). ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบริเวณคลองอ้อมนนท์. http://www.gmwebsite.com/Website/index.asp?preview=1&ContentID=ContentID-060726100203694

สำนักงานจังหวัดนนทบุรี. (2564). แผนพัฒนาจังหวัดนนทบุรี พ.ศ. 2561–2565. http://nonthaburi.go.th/

สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดนนทบุรี. (2564). แผนการใช้ประโยชน์ที่ดินตามผังเมืองรวมจังหวัดนนทบุรี พ.ศ. 2548 (ปรับปรุงครั้งที่ 2). https://www.dpt.go.th/index.php?option=com_jobsfactory&task=viewapplications&id=439

ศักดิ์สิทธิ์ เฉลิมพงศ์. (2563). ความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะในเขตเมือง. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.

อนันต์ เกตุวงศ์. (2539). หลักการและเทคนิคการวางแผน. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อำนาจ จำรัสจรุงผล. (2557). ผลกระทบของการพัฒนาเมืองต่อการอนุรักษ์พื้นที่สีเขียวภาคการเกษตร: กรณีศึกษา คลองอ้อมนนท์ จังหวัดนนทบุรี [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์]. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail?Resolve_DOI=10.14457/KU.the.2014.758

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-12

รูปแบบการอ้างอิง

สุวรรณโน ม. (2026). การศึกษาผลกระทบจากระบบขนส่งมวลชนทางรางต่อสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมชุมชนริมคลองอ้อมนนท์ อำเภอบางบัวทอง จังหวัดนนทบุรี. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 12(2), 670–681. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/286265