การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อพัฒนาความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตายของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

ปภาวรินทร์ สินอุดม; ปริญญา สร้อยทอง

ผู้แต่ง

ปภาวรินทร์ สินอุดม มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย
ปริญญา สร้อยทอง มหาวิทยาลัยนเรศวร, ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การค้นคว้าอิสระเรื่อง การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อพัฒนาความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตายของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตายของนักเรียน และ (2) พัฒนาความตระหนักรู้ดังกล่าวผ่านการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning: PBL) กลุ่มเป้าหมายคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนชุมแสงชนูทิศ จังหวัดนครสวรรค์ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 30 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน แบบวัดความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตาย และแบบสะท้อนคิดของผู้เรียน

ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการจัดการเรียนรู้ นักเรียนมีระดับความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตายเพิ่มขึ้น สามารถเข้าใจธรรมชาติของชีวิตและความตาย เห็นคุณค่าของการดำเนินชีวิตอย่างมีสติ และยอมรับความไม่เที่ยงของชีวิตได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ กระบวนการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานยังช่วยส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการเรียนรู้ร่วมกันของผู้เรียน โดยสรุป การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานสามารถพัฒนาความตระหนักรู้ในเรื่องชีวิตและความตายของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คำสำคัญ: การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน, ความตระหนักรู้เรื่องชีวิตและความตาย, มรณศึกษา, นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย

เอกสารอ้างอิง

Barrows, H. S., & Tamblyn, R. M. (1980). Problem-based learning: An approach to medical education. Springer.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Cheng, F. K. (2017). Buddhist insights into life and death: Overcoming death anxiety. Athens Journal of Social Sciences, 4(1), 67–88. https://doi.org/10.30958/ajss.4-1-4

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

DeMaranville, J., Wongpakaran, T., Wongpakaran, N., & Wedding, D. (2025). Buddha image meditation is a potent predictor for mental health outcomes: A cross-sectional study among Thai high-school students. PLOS ONE, 20(6), e0326432. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0326432

Dolmans, D. H. J. M., De Grave, W., Wolfhagen, I. H. A. P., & Van der Vleuten, C. P. M. (2005). Problem-based learning: Future challenges for educational practice and research. Medical Education, 39(7), 732–741. https://doi.org/10.1111/j.1365-2929.2005.02205.x

Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266. https://doi.org/10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3

Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.

Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.

Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.

Piaget, J. (1972). The psychology of the child. Basic Books.

Savery, J. R., & Duffy, T. M. (1995). Problem based learning: An instructional model and its constructivist framework. Educational Technology, 35(5), 31–38.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.

กรมสุขภาพจิต. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตของประชากรไทย. https://dmh.go.th/report/

ตีรพัฒน์, น. (2562). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานในประเด็นประวัติศาสตร์ไทยสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.

นภาพร พรหมบุญ. (2563). ผลของการจัดการเรียนรู้มรณศึกษาที่มีต่อทัศนคติเรื่องความตายของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พุทธทาสภิกขุ. (2500). คู่มือมนุษย์. ธรรมสภา.

พันธ์สี, ป. (2561). ผลของการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานเรื่องปัญหาเศรษฐกิจในชุมชนต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

มูลทอง, ศ. (2563). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายในนักเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดนครพนม. วารสารการพยาบาลตำรวจและการสาธารณสุข, 10(2), 45–58.

เหล่าพิเดช, อ., & ศิริสัมพันธ์, อ. (2560). ผลของการใช้ปัญหาเป็นฐานในการเรียนรู้เรื่องปัญหาสังคมไทยต่อความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารการศึกษาปัญหาและพัฒนาการ, 3(1), 101–115.

สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. (2562). ความชุกภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายในนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 63(1), 12–23.

ศิริพร วงศ์สายตา. (2562). ผลของการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานที่มีต่อความตระหนักในคุณค่าชีวิตของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.