รูปแบบการส่งเสริมการประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยสำหรับคนพิการทางการเห็น

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ตรวจสอบอุปสรรคเชิงโครงสร้างทางกฎหมายและระบบหลักสูตร 2) ประเมินความต้องการจำเป็นในการยกระดับความก้าวหน้าทางวิชาชีพ และ 3) พัฒนาและรับรองรูปแบบการส่งเสริมการประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยของคนพิการทางการเห็น ภายใต้แนวคิด UBEST ในฐานะกรอบยุทธศาสตร์การยกระดับความเป็นมืออาชีพด้านการแพทย์แผนไทยของคนพิการทางการเห็น ดำเนินการภายใต้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธีเชิงสำรวจตามลำดับขั้นร่วมกับกระบวนการคิดเชิงออกแบบ แบ่งการดำเนินงานเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การสนทนากลุ่มและสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 20 คน ระยะที่ 2 การสำรวจความต้องการจำเป็นในกลุ่มคนพิการทางการเห็นวัยแรงงาน 322 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยดัชนีจัดลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็นฉบับปรับปรุง (PNI modified}) และระยะที่ 3 การรับรองแนวคิดโดยผู้ทรงคุณวุฒิระดับสูง 15 คน ผลการวิจัยพบว่า 1) อุปสรรคเชิงโครงสร้างเกิดจากความลักลั่นทางกฎหมายระหว่างพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ.2559 และพระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ.2556 ประกอบกับหลักสูตรที่ยึดโยงกับการมองเห็นเป็นศูนย์กลาง 2) การประเมินความต้องการจำเป็นพบว่า มิติความยั่งยืนและการสนับสนุนเชิงระบบ (S) มีความวิกฤตสูงสุด (PNI _modified = 0.7017) รองลงมาคืออุปสรรคทางกฎหมาย (B) (PNI _modified = 0.6162) ซึ่ง เป็นการหักล้างสมมติฐานกระแสหลักที่มองว่าข้อจำกัดทางกฎหมายคืออุปสรรคเพียงประการเดียว 3) แนวคิด UBEST ประกอบด้วย 5 มิติเชิงกลยุทธ์ ได้แก่ การปรับฐานคติ (Understanding) กลไกสะพานเชื่อมทางกฎหมาย (Barriers & Bridges) การเสริมสร้างพลังอำนาจ (Empowerment) ความยั่งยืนผ่านวิสาหกิจเพื่อสังคม (Sustainability) และการบูรณาการเทคโนโลยี (Technology) โดยผลการรับรองมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในระดับมากที่สุด (\bar{X} = 4.64) แนวคิด UBEST ถือเป็นนวัตกรรมเชิงนโยบายที่สร้างการเปลี่ยนผ่านให้คนพิการทางการเห็นเข้าสู่เสรีภาพเชิงเนื้อแท้ มีศักดิ์ศรีทางวิชาชีพ และสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน