แนวคิดเรื่องมะ กับการจัดระเบียบพื้นที่และการรับรู้เชิงสุนทรียะในสถาปัตยกรรมเรือนชาญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์บทบาทของแนวคิดมะในฐานะกลไกหลักของการจัดระเบียบพื้นที่ภายในเรือนชา 2) ศึกษาการสอดประสานขององค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมในการกำหนดระยะและจังหวะเชิงประสบการณ์ และ 3) อธิบายกระบวนการรับรู้เชิงสุนทรียะที่ก่อตัวขึ้นจากความว่างเชิงความสัมพันธ์ภายในสถาปัตยกรรมเรือนชา เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร สังเคราะห์องค์ความรู้จากประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมญี่ปุ่น สุนทรียศาสตร์ และพลวัตทางวัฒนธรรม ผลการศึกษาพบว่า 1) แนวคิดมะทำหน้าที่เป็นกลไกเชิงปฏิบัติการในการจัดระเบียบและควบคุมระยะห่างของร่างกายรวมถึงพิกัดวัตถุวัฒนธรรมภายในเรือนชาให้เกิดโครงสร้างความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ที่มีพลวัต 2) องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมสอดประสานกันเป็นองคาพยพเพื่อควบคุมผัสสะเชิงจลนศาสตร์ โดยช่องทางเข้านิจิริกุจิทำหน้าที่ลดระดับสายตาและจำกัดการรับรู้ภาพรวมเชิงทัศนวิสัยของผู้ใช้งาน และโครงสร้างตารางของเสื่อทะทะมิกำหนดพิกัดระยะก้าวและทิศทางการนั่งของผู้เข้าร่วมในระยะประชิด 3) กระบวนการรับรู้เชิงสุนทรียะก่อตัวขึ้นจากการควบคุมแสงสว่างและร่มเงาผ่านหน้าต่างโชจิที่บีบให้ผัสสะทางสายตารับรู้สภาพแวดล้อมช้าลงตามลำดับเวลา โดยมีพื้นที่โทะโคะโนะมะแผ่ขยายพลังงานเชิงสุนทรียะร่วมกับวิถีแห่งดอกไม้และวิถีแห่งชาเพื่อกระตุ้นให้ร่างกายมนุษย์ตระหนักรู้ถึงสภาวะความว่างเชิงความสัมพันธ์ในแต่ละช่วงขณะเวลา