การจัดการเรียนรู้รายวิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก  (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น

วิศวชิต  พระโคตร; พระชาญชัย  รตฺโน; พระครูวุฒิธิธรรมสาร; พระปลัดวสันต์  ธีรวโร; สมควร  นามสีฐาน

ผู้แต่ง

วิศวชิต พระโคตร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
พระชาญชัย รตฺโน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
พระครูวุฒิธิธรรมสาร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
พระปลัดวสันต์ ธีรวโร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
สมควร นามสีฐาน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ, ประวัติศาสตร์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการจัดการเรียนรู้รายวิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์การจัดการเรียนรู้รายวิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น ก่อนและหลังเรียน 3) ศึกษาความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้รายวิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/1 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จำนวน 25 คน โดยมีวิธีการเลือกแบบสุ่มอย่างง่าย (Simple Random Sampling) ด้วยวิธีการจับสลากโดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยสุ่ม โดยใช้แบบแผนการวิจัยแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน (One Group Pretest-Posttest Design) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) และการทดสอบสมมติฐาน (t-test dependent sample) ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลสภาพการจัดการเรียนรู้วิชาประวัติศาสตร์ และทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̅ =3.02, S.D.=1.35) 2. ผลการเปรียบเทียบทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาสังคมศึกษา ด้วยการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ร่วมกับสื่อสังคมออนไลน์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 3. ความพึงพอใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ โรงเรียนภูเวียงวิทยาคม จังหวัดขอนแก่น โดยภาพรวมอยู่ในระดับพึงพอใจมาก (x̅ =4.18, S.D.=0.79)

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2562 (ฉบับที่ 4). กรุงเทพฯ: คุรุสภา.

เกสร แก้วคง. (2566). แนวทางการส่งเสริมขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงานของครูที่ไม่มีวิทยฐานะในโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดพิษณุโลก. สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยนเรศวร.

Bennett, N., & Lemoine, G. J. (2014). What a difference a word makes: Understanding threats to performance in a VUCA world. Business Horizons, 57(3), 311–317. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2014.01.001

Bodhi, B. (2012). The numerical discourses of the Buddha: A translation of the Anguttara Nikaya. Wisdom Publications.

จุฑามาศ เพิ่มพูนเจริญยศ. (2561). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกผ่านห้องเรียนอัจฉริยะสำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนอนุบาลไทรโยค [สารนิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

วารินท์พร ฟันเฟื่องฟู. (2562). การจัดการเรียนรู้ Active Learning ให้สำเร็จ. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(1), 136.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และพเยาว์ ยินดีสุข. (2561). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกในชั้นเรียน. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชนันภรณ์ ใจเสาร์ดี. (2567). การใช้ Active Learning ในการพัฒนาด้านคุณธรรมจริยธรรมของเยาวชนในศตวรรษที่ 21. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 34(1), 166–167.

อรุณี จันทร์เพ็ง. (2564). การศึกษาผลการใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุกแบบโครงงานเป็นฐาน (Project-Based Learning) ในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความสนใจในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 9(1), 55–66.

ศจีทิพย์ ตาลพันธ์, เอกราช โฆษิตพิมานเวช และกนกอร สมปราชญ์. (2566). การจัดการเรียนรู้เชิงรุก. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 6(5), 642.

กัณปรียาวี มุ่นเชย, ชุติมา วัฒนะคีรี และสุดาพร พงษ์พิษณุ. (2566). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้และการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิชาเศรษฐศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือเทคนิคการแข่งขันด้วยเกมร่วมกับการใช้สมองเป็นฐาน. วารสารการวัดผลการศึกษา, 40(107), 145.

พิชาติ แก้วพวง, สุธี แก้วเขียว, ไฉน เลาะเงิน, วรรณพร บุญญาสถิตย์ และนราธิป แก้วทอง. (2565). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิดการเรียนรู้ด้วยกรณีศึกษาและการคิดอย่างมีวิจารณญาณเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาครูสาขาวิชาสังคมศึกษา. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(4), 342.

สุชานันท์ วรวัฒนานนท์ และสกนธ์ชัย ชะนูนันท์. (2566). การจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหาเรื่องปรากฏการณ์ของโลกและภัยธรรมชาติของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(1), 136.

คณาวิทย์ ณอัคร โชคเจริญ และธัชชัย จิตรนันท์. (2561). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการคิดอย่างมีวิจารณญาณ รายวิชาประวัติศาสตร์ไทยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยวิธีการทางประวัติศาสตร์ร่วมกับผังความคิด. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 9(3), 35.