แนวทางการบริหารงานเพื่อป้องกันนักเรียนตกหล่นจากระบบการศึกษา ตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนวัดไม้ฝาด สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรังเขต 4

อรสิริ พาทีทิน

ผู้แต่ง

อรสิริ พาทีทิน มหาจุฬาลงราชวิทยาลัย, นครศรีธรรมราช, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การบริหารงาน, นักเรียนตกหล่นจากระบบการศึกษา, พรหมวิหาร 4

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพ แนวทาง และนำเสนอแนวทางการบริหารงานเพื่อป้องกันนักเรียนตกหล่นจากระบบการศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนวัดไม้ฝาด สังกัด สพป.ตรัง เขต 2 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (15 คน และ 5 รูป/คน) และการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ 7 รูป/คน แล้ววิเคราะห์ข้อมูลแบบอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการบริหารงานป้องกันนักเรียนตกหล่น ได้แก่ ขาดแคลนบุคลากรด้านจิตวิทยา ครูมีภาระงานมาก ผู้ปกครองบางส่วนขาดการมีส่วนร่วม งบประมาณและอุปกรณ์เทคโนโลยีไม่เพียงพอ รวมถึงระบบฐานข้อมูลกลางยังไม่สมบูรณ์ ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการติดตาม ดูแล และบันทึกข้อมูลนักเรียน จึงต้องเร่งพัฒนาการบริหารจัดการและสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน 2) แนวทางการบริหารจัดการเพื่อป้องกันนักเรียนตกหล่น ผ่านกระบวนการ 6 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การค้นหาและติดตามนักเรียน 2) การดูแลช่วยเหลือนักเรียน 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ 4) การช่วยเหลือด้านเศรษฐกิจ 5) การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ 6) การติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง ชุมชน และหน่วยงานภายนอก บนพื้นฐานหลักพรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) เพื่อการดูแลช่วยเหลืออย่างเหมาะสมและเป็นธรรม และ 3) แนวทางการบริหารจัดการตามกระบวนการ 6 ขั้นตอนที่ประยุกต์ใช้หลักพรหมวิหาร 4 มีความเหมาะสม มีความเป็นไปได้ และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง ซึ่งช่วยส่งเสริมความเข้าใจผู้เรียน เคารพความแตกต่างระหว่างบุคคล และป้องกันปัญหานักเรียนตกหล่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2556). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2544 ฉบับปรับปรุง (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). ประกาศ เรื่อง นโยบายการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564–2565.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). ประกาศ เรื่อง นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566.

โชคชัย อาษาสนา. (2555). ปัญหาและแนวทางการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนทุ่งเหียงพิทยาคม จังหวัดชลบุรี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18 [งานนิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

ธนารัตน์ พรหมสุวรรณ. (2562). การประเมินโครงการเพิ่มโอกาสการเข้าถึงการศึกษาของเด็กด้อยโอกาส เด็กออกกลางคัน และเด็กตกหล่นในรูปแบบที่เหมาะสม. สำนักงานศึกษาธิการภาค 6 สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

นิตย์ สัมมาพันธ์. (2529). การบริหารเชิงพุทธ. โอ. เอส. พริ้นติ้งเฮ้าส์.

ประทีป เนตรพุกกณะ. (2562). การพัฒนาการดำเนินงานการแก้ปัญหาการออกกลางคันของนักเรียน โรงเรียนเกาะพะงันศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 11 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี].

พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 16). เอส.อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.

พระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561. (2561). ราชกิจจานุเบกษา, 135(33 ก), 1.

พัฒนรัตน์ มณฑลอนันต์ธร. (2562). การแก้ไขปัญหานักเรียนออกกลางคันและเสี่ยงออกกลางคันในสถานศึกษาของกลุ่มเครือข่ายการจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 1 โดยใช้กระบวนการแบบมีส่วนร่วม. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

ภริณ ธนะโชติภน, & เพ็ญณี แนรอท. (2564). สาเหตุการออกกลางคันของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25 จังหวัดขอนแก่น. Journal of Modern Learning Development, 6(3), 58–68.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ลักขณา ภูมาตนา. (2559). สภาพการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียนสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดศรีสะเกษ [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ].

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2. (2567). สารสนเทศทางการศึกษา ประจำปีการศึกษา 2567. กลุ่มส่งเสริมการศึกษาทางไกล เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตรัง เขต 2.

สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แนวทางการดำเนินงานติดตามค้นหาเด็กตกหล่นและเด็กออกกลางคันให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สิทธิพร เกษจ้อย, พระวรชัด ทะสา, & พระมหาสัจจารักษ์ ไร่สงวน. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการออกกลางคันของนักเรียนชั้นมัธยมปลายโรงเรียนขามแก่นนคร สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 4(2), 92–101.

อัมพร พินะสา, และคณะ. (2565). การวิจัยออกแบบแนวทางการดำเนินงานป้องกัน เฝ้าระวัง ติดตามและช่วยเหลือเด็กตกหล่นและเด็กออกกลางคันตามโครงการ “พาน้องกลับมาเรียน” สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [รายงานวิจัย]. กลุ่มวิจัยและพัฒนานโยบาย สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.