“เส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข” : รูปแบบการจัดการความรู้เพื่อธำรง อัตลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้าน โนนแดงโนนม่วง หมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) บริบทของภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข 2) สภาพและปัญหาการจัดการความรู้ของเส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข และ  3) รูปแบบการจัดการความรู้เส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 120 คน พื้นที่วิจัยคือ บ้านโนนแดงโนนม่วง หมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสังเกตและแบบสัมภาษณ์ การตรวจสอบข้อมูลใช้การตรวจสอบแบบสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูล และนำเสนอข้อมูลโดยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้แก่ การทอผ้า การเลี้ยงและแปรรูปจิ้งหรีด ชมแปลงสาธิตการเพาะปลูกกระเจี๊ยบปลอดสารพิษ ร่วมปลูกไม้แดงเพื่อฟื้นฟูธรรมชาติ มีนิทรรศการให้ความรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียงและวิถีวัฒนธรรมลาว เป็นเส้นทางท่องเที่ยวที่จบภายใน 1 วัน ถือเป็นภูมิปัญญาในฐานะเป็นทุนที่จะส่งเสริมการท่องเที่ยว 2) สภาพปัจจุบันและปัญหาการจัดการความรู้บนเส้นทางท่องเที่ยว การกำหนดความรู้นิยมนำรถซาเล้งมาเป็นพาหนะไปยังฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ             นำป้ายมาปักที่บ่งบอกถึงฐานการเรียนรู้ มีแอพพลิเคชั่นนำชม โดยเริ่มจากวัดป่าพิมลมังคลารามเพื่อไปเรียนรู้ภูมิปัญญาต่างๆ มีการลงมือทำ มีการแสวงหาความรู้ที่มาจากบรรพบุรุษ การแลกเปลี่ยนความรู้ด้วยการพูดคุย การจัดเก็บความรู้ในตัวบุคคลและเป็นลายลักษณ์อักษร การถ่ายทอดความรู้แบบบุคคลกับบุคคล ส่วนปัญหาการจัดการความรู้พบว่า 1) การกำหนดความรู้ ขาดความรู้ในการกำหนดความรู้ 2) การแสวงหาความรู้ คือ ไม่มีเวลาในการแสวงหาความรู้ 3) การแลกเปลี่ยนความรู้ ไม่มีการแลกเปลี่ยนความรู้เท่าที่ควร 4) การจัดเก็บความรู้ ไม่มีการจัดเก็บความรู้เป็นลายลักษณ์อักษร และ 5) การถ่ายทอดความรู้ ผู้ถ่ายทอดขาดทักษะในการถ่ายทอดและไม่มีผู้มารับการถ่ายทอดความรู้ 3) รูปแบบการจัดการความรู้ “เส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข” ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ที่ถูกพัฒนากลายเป็นรูปแบบการจัดการความรู้ ได้แก่ 1) การกำหนดความรู้โดยการตัดสินใจร่วมกันของคนในชุมชน 2) การแสวงหาความรู้ที่มาจากภายในและภายนอกชุมชน 3) การแลกเปลี่ยนความรู้แบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ 4) การจัดเก็บความรู้ในตัวบุคคลและเป็นลายลักษณ์อักษร คือ เอกสาร ตัวอย่างผ้า ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ และ 5) การถ่ายทอดความรู้แบบบุคคลสู่บุคคล บุคคลสู่กลุ่ม และกลุ่มสู่กลุ่ม โดยได้รับความร่วมมอจากชุมชน สถานศึกษา และการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ