“Dhamma tourism routes Happiness” : A Knowledge Management Model for Sustaining Local Art and Cultural Identity Through Community Participation in Ban Non Daeng Non Muang, Moo 7, Thung Chai Subdistrict, Uthumphon Phisai District, Sisaket Province

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) บริบทของภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข 2) สภาพและปัญหาการจัดการความรู้ของเส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข และ  3) รูปแบบการจัดการความรู้เส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 120 คน พื้นที่วิจัยคือ บ้านโนนแดงโนนม่วง หมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสังเกตและแบบสัมภาษณ์ การตรวจสอบข้อมูลใช้การตรวจสอบแบบสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูล และนำเสนอข้อมูลโดยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้แก่ การทอผ้า การเลี้ยงและแปรรูปจิ้งหรีด ชมแปลงสาธิตการเพาะปลูกกระเจี๊ยบปลอดสารพิษ ร่วมปลูกไม้แดงเพื่อฟื้นฟูธรรมชาติ มีนิทรรศการให้ความรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียงและวิถีวัฒนธรรมลาว เป็นเส้นทางท่องเที่ยวที่จบภายใน 1 วัน ถือเป็นภูมิปัญญาในฐานะเป็นทุนที่จะส่งเสริมการท่องเที่ยว 2) สภาพปัจจุบันและปัญหาการจัดการความรู้บนเส้นทางท่องเที่ยว การกำหนดความรู้นิยมนำรถซาเล้งมาเป็นพาหนะไปยังฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ             นำป้ายมาปักที่บ่งบอกถึงฐานการเรียนรู้ มีแอพพลิเคชั่นนำชม โดยเริ่มจากวัดป่าพิมลมังคลารามเพื่อไปเรียนรู้ภูมิปัญญาต่างๆ มีการลงมือทำ มีการแสวงหาความรู้ที่มาจากบรรพบุรุษ การแลกเปลี่ยนความรู้ด้วยการพูดคุย การจัดเก็บความรู้ในตัวบุคคลและเป็นลายลักษณ์อักษร การถ่ายทอดความรู้แบบบุคคลกับบุคคล ส่วนปัญหาการจัดการความรู้พบว่า 1) การกำหนดความรู้ ขาดความรู้ในการกำหนดความรู้ 2) การแสวงหาความรู้ คือ ไม่มีเวลาในการแสวงหาความรู้ 3) การแลกเปลี่ยนความรู้ ไม่มีการแลกเปลี่ยนความรู้เท่าที่ควร 4) การจัดเก็บความรู้ ไม่มีการจัดเก็บความรู้เป็นลายลักษณ์อักษร และ 5) การถ่ายทอดความรู้ ผู้ถ่ายทอดขาดทักษะในการถ่ายทอดและไม่มีผู้มารับการถ่ายทอดความรู้ 3) รูปแบบการจัดการความรู้ “เส้นทางท่องเที่ยวธรรมนำสุข” ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ที่ถูกพัฒนากลายเป็นรูปแบบการจัดการความรู้ ได้แก่ 1) การกำหนดความรู้โดยการตัดสินใจร่วมกันของคนในชุมชน 2) การแสวงหาความรู้ที่มาจากภายในและภายนอกชุมชน 3) การแลกเปลี่ยนความรู้แบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ 4) การจัดเก็บความรู้ในตัวบุคคลและเป็นลายลักษณ์อักษร คือ เอกสาร ตัวอย่างผ้า ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ และ 5) การถ่ายทอดความรู้แบบบุคคลสู่บุคคล บุคคลสู่กลุ่ม และกลุ่มสู่กลุ่ม โดยได้รับความร่วมมอจากชุมชน สถานศึกษา และการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ