กิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุตามหลักไตรสิกขา ในชมรมผู้สูงอายุ ตำบลท่าช้าง อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
คำสำคัญ:
กิจกรรมการเรียนรู้; สุขภาวะทางจิต; ผู้สูงอายุ; ไตรสิกขาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุตามหลักไตรสิกขา ในชมรมผู้สูงอายุ ตำบลท่าช้าง อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก เป็นวิจัยเชิงคุณภาพประกอบด้วยการวิจัย 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ ระยะที่ 2 การทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้ และระยะที่ 3 การพัฒนาสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุภายหลังการทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้
ผลการวิจัยพบว่า
ระยะที่ 1 การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ มี 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การประชาคมผู้นำชุมชน กรรมการชมรมผู้สูงอายุ และผู้สูงอายุ 2) สัมภาษณ์ผู้นำชุมชน คณะกรรมการชมรมผู้สูงอายุและผู้ที่เกี่ยวข้อง 3) นำข้อมูลสัมภาษณ์ แนวคิดทฤษฎีการเรียนรู้ แนวคิดด้านสุขภาวะทางจิต แนวคิดด้านผู้สูงอายุและแนวคิดด้านไตรสิกขา มาจัดทำเป็นกิจกรรมการเรียนรู้
ระยะที่ 2 การทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้ มีจำนวน 3 ฐาน ได้แก่ 1. กิจกรรมฐานศีล (ศีล 5 นำพาสุข) 2. กิจกรรมฐานสมาธิ (เพื่อนช่วยฉันหน่อย) 3. กิจกรรมฐานปัญญา (สถานการณ์สมมติ)
ระยะที่ 3 การพัฒนาสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุภายหลังการทดลองใช้กิจกรรมการเรียนรู้ มี 4 องค์ประกอบได้รับการแก้ไข ได้แก่ 1. ภาวะซึมเศร้า พบว่า ผู้สูงอายุบางรายนั้นกล้าที่จะออกมาพูดคุยสนทนาในเรื่องต่าง ๆ จึงทำให้มีภาวะซึมเศร้าน้อยลง 2. อารมณ์ด้านบวก พบว่า ผู้สูงอายุบางรายมีความพึงพอใจในชีวิตหรือการรับรู้ความสุขในการดำเนินชีวิตได้มากขึ้น 3. การมีมนุษย์สัมพันธ์ที่ดี พบว่า ผู้สูงอายุสามารถสร้างมนุษย์สัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นได้ โดยการสร้างความประทับใจ สร้างความเป็นมิตร 4. การควบคุมตนเอง พบว่า ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรมสามารถควบคุมอารมณ์หงุดหงิดได้
เอกสารอ้างอิง
จิราพร เกศพิชญวัฒนา และคณะ, (2561), คู่มือเรียนรู้เข้าใจวัยสูงอายุ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในเขตกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: บริษัท ยืนยงการพิมพ์ จำกัด.
ชมพูนุท พรหมภักดิ์. (2556). การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2563. จาก http://library.senate.go.th/document/Ext6078/6078440_0002.PDF.
พระมหาจักรพันธ์ จกฺกวโร. (2563). ไตรสิกขากับการดำเนินชีวิตของชาวพุทธ. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2563. จาก http://www.mcutak.com/default.asp?content=contentdetail&id=27640.
มหาวิทยาลัยมหิดล. (2562). ประเทศไทยกับสังคมผู้สูงอายุ. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2563. จาก https://il.mahidol.ac.th/th/
สุดาวดี ดีอินทร์. (2546). กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมในการพัฒนากลุ่มอาชีพ บ้านสูงใต้ ตำบลคูเมือง อําเภอเมืองสรวง จังหวัดร้อยเอ็ด. ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษานอกระบบ. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
สุพาภรณ์ กันยะติ๊บ. (2560). หลักพุทธธรรมกับการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ : กรณีศึกษา สถานปฏิบัติธรรมแห่งหนึ่ง. ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต วิชาเอกการจัดการสร้างเสริมสุขภาพ. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เสรีชน : เสรีธรรม. (2563). ไตรสิกขา. สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2563. จาก http://dhamma.serichon.us/2018/05/09/%E0%B9%84%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%82%E0%B8%B2-2/.
