ภาวะผู้นำทางวิชาการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น

ชไมพร  สุวรรณปุระ; พระครูปลัดบุญช่วย  โชติวํโส (อุ้ยวงค์); สุนทร  สายคำ

ผู้แต่ง

ชไมพร สุวรรณปุระ มหาวิทยาลัยมหาจุุฬาลังกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ขอนแก่น, ประเทศไทย
พระครูปลัดบุญช่วย โชติวํโส (อุ้ยวงค์) มหาวิทยาลัยมหาจุุฬาลังกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ขอนแก่น, ประเทศไทย
สุนทร สายคำ มหาวิทยาลัยมหาจุุฬาลังกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ขอนแก่น, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำทางวิชาการ, หลักทุติยปาปณิกสูตร, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพภาวะผู้นำทางวิชาการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารสถานศึกษา 2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถาม ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามทั้งฉบับเท่ากับ 0.86 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน และครูผู้สอน จำนวน 346 คน สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์ โดยกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารสถานศึกษา จำนวน 9 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพภาวะผู้นำทางวิชาการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น โดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ยในการปฏิบัติอยู่ในระดับ ระดับมากที่สุด ด้านที่มีค่าเฉลี่ยการปฏิบัติสูงสุดคือ ด้านการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ และเป้าหมายตามหลักทุติยปาปณิกสูตร 2. แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารสถานศึกษา 1. สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ และเป้าหมายร่วมกัน สื่อสารอย่างทั่วถึง แปลงวิสัยทัศน์ สู่มาตรฐานการปฏิบัติงานที่วัดผลได้ สร้างเครือข่ายความร่วมมือและติดตามประเมินผลเพื่อการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง 2. สื่อสารสร้างความเข้าใจการใช้หลักสูตรกับทุกภาคส่วน ส่งเสริมผู้สอนให้วิเคราะห์ผู้เรียน เพื่อพัฒนาหลักสูตรที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ และปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา 3. วางระบบนิเทศภายให้มีกระบวนการชัดเจน วางแผนร่วมกัน สังเกตการณ์ และสะท้อนผลอย่างสร้างสรรค์ นำข้อมูลมาพัฒนาบุคลากรและยกระดับคุณภาพสถานศึกษา 4. สร้างวัฒนธรรมการทำงานร่วมกัน สนับสนุนทรัพยากรสำหรับการเรียนรู้เชิงรุก และการวิจัยในชั้นเรียน พร้อมจัดเวทีนำเสนอผลงานและยกย่องนวัตกรรม เพื่อต่อยอดสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

ครรชิต ชัยกิจ, ละเอียด จงกลนี, และ จุฬาพรรณ ภรณ์ธนะแพทย์. (2563). ภาวะผู้นำทางวิชาการและพุทธวิธีในการจัดการศึกษา. วารสารวิชาการและการวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 10(2), 165–175.

เนติ์ มโนปัญญา. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 (ครุศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น. สุวีริยาสาส์น.

ปรีชญา รูปต่ำ. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 (ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พรพิมล แก้วอ่อน. (2564). แนวทางการพัฒนาทักษะภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21 ตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของผู้บริหารโรงเรียน (ครุศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีการบริหาร. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พัฒนา ยอดสะอึ, สัมฤทธิ์ กางเพ็ง, และ ศิวกร อินภูษา. (2567). รูปแบบการวิจัยแบบผสมวิธีทางพุทธนวัตกรรมการบริหารการศึกษา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1817–1827.

ภาณุพงศ์ อุณชาติ, และ เอกราช โฆษิตพิมาณเวช. (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคนิวนอร์มัล. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 7(1), 746–755.

วนิดา เชื้อคมตา. (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1 (ครุศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

สรวิชญ์ โสมดี, ทัศนีย์ บุญมาภิ, สังวาร วังแจ่ม, และ สุรศักดิ์ สุทธสิริ. (2567). ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในสหวิทยาเขตป่าสักชลสิทธิ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาลพบุรี. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(1), 837–848.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. (2567). ข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา ปีการศึกษา 2567.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579.

สำนักนายกรัฐมนตรี. (2553). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553.