รูปแบบจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนต้นแบบจังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
จิตอาสา, ความรับผิดชอบต่อสังคม, เยาวชนต้นแบบจังหวัดขอนแก่น, พรหมวิหาร 4, สังคหวัตถุ 4บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) สังเคราะห์คุณลักษณะจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนจังหวัดขอนแก่น 2) สร้างรูปแบบจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนต้นแบบจังหวัดขอนแก่น 3) นำเสนอรูปแบบจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนต้นแบบจังหวัดขอนแก่น การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา (Research & Development) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ตัวแทนจาก วัด สถานศึกษา องค์กรภาครัฐ และองค์กรเอกชน ส่วนงานละ 5 คน รวมทั้งสิ้น 20 คน ผู้ให้ข้อมูลการสนทนากลุ่มเฉพาะ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 12 คน และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิควิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา การวิเคราะห์โดยอุปนัย และเขียนนำเสนอรายงานในรูปแบบความเรียงเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) คุณลักษณะจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนต้นแบบ ประกอบด้วยพฤติกรรมหลัก 3 ด้าน ได้แก่ (1) การช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่หวังสิ่งตอบแทน (2) การเสียสละประโยชน์ส่วนตนเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และ (3) การมุ่งมั่นพัฒนาสิ่งรอบตัวให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น โดยที่เยาวชนที่มีจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมต้องเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติที่ดีได้แก่ ด้านจิตใจต้องมีหลักพรหมวิหาร 4 ได้แก่ 1) เมตตา 2) กรุณา 3) มุทิตา 4) อุเบกขา ด้านร่างกายหรือพฤติกรรม ต้องมีหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ 1) ทาน 2. ปียวาจา 3. อัตถจริยา 4. สมานัตตตา 2) รูปแบบจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคมของเยาวชนต้นแบบจังหวัดขอนแก่น 3 ด้าน ได้แก่ 1) การช่วยเหลือผู้อื่น 2) การเสียสละ 3) การมุ่งมั่นพัฒนาสังคม ต้องเป็นผู้ที่มีความพร้อมทั้งด้านจิตใจและด้านร่างกายหรือด้านพฤติกรรม โดยด้านจิตใจต้องเป็นผู้ที่มีคุณธรรมประยุกต์ตามหลักพรหมวิหาร 4 และด้านร่างกายต้องเป็นผู้ที่มีพฤติกรรมประยุกต์ตามหลักสังคหวัตถุ 4 และได้รับการสนับสนุนจาก 1) การศึกษาและการเรียนรู้ 2) การสนับสนุนจิตอาสา 3) การเสียสละเวลาและทรัพยากร 4) การเรียนรู้จากประสบการณ์ 5) การสนับสนุนจากครอบครัวและสังคม 6) สถานศึกษา และ 7) กลุ่มเพื่อน
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566–2570). กระทรวงวัฒนธรรม.
จังหวัดขอนแก่น. (ม.ป.ป.). แผนพัฒนาจังหวัดขอนแก่น (พ.ศ. 2566–2570) ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567.
ณัฐณิชากร ศรีบริบูรณ์. (2550). การพัฒนาโมเดลเชิงสาเหตุของจิตอาสาของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2562). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542, 19 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 116(74 ก), 1–23.
ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน). (2566). การส่งเสริมคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา. ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน).
แสงอาทิตย์ เจ้งวัฒนพงศ์, ประสิทธิ์ รัตนกลาง, & วลัยพร สิริภานุพงศ์. (2564). รูปแบบการพัฒนากิจกรรมที่ส่งเสริมลักษณะนิสัยด้านจิตอาสาของนักเรียนสังกัดสถาบันการอาชีวศึกษากรุงเทพมหานคร. วารสารบริหารธุรกิจศรีปทุม, 11(2). https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/download/250058/170638
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน. (2564). แนวทางการพัฒนาผู้เรียนให้มีจิตอาสาและความรับผิดชอบต่อสังคม. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. (2549). มาตรฐานตัวบ่งชี้และเกณฑ์การพิจารณาเพื่อการประเมินคุณภาพภายนอก ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน รอบที่ 2 (พ.ศ. 2549–2553) (พิมพ์ครั้งที่ 3). จุดทอง.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). จิตอาสาและการสร้างพลเมืองที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Bacter, C., & Marc, C. (2016). Students’ involvement in social volunteering. Bulletin of the Transilvania University of Braşov. Series VII: Social Sciences. Law, 9(58), 69–78.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Author(s)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
