กิจกรรมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นผ่านผ้าซิ่นน้ำไคร้ เพื่อส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์

กาญจนา  ยอดคงดี; วศิน  ปัญญาวุธตระกูล

ผู้แต่ง

กาญจนา ยอดคงดี มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก, ประเทศไทย
วศิน ปัญญาวุธตระกูล มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

กิจกรรมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่น, ผ้าซิ่นน้ำไคร้, ทักษะความคิดสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของกิจกรรมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นในอำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ และ 2) พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นผ่านผ้าซิ่นน้ำไคร้เพื่อส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จากโรงเรียนขยายโอกาสในเขตพื้นที่อำเภอน้ำปาด 4 โรงเรียน จำนวน 12 คน และนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านนากล่ำปีการศึกษา 2567 จำนวน 20 คน 2) ครูผู้สอนรายวิชาประวัติศาสตร์ 3 คน และ 3) ผู้มีองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมท้องถิ่น 2 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แนวคำถามสัมภาษณ์เชิงลึก 2) แบบบันทึกภาคสนาม 3) กิจกรรมการเรียนรู้ "มองอัตลักษณ์ผ่านงานศิลป์ผ้าซิ่นน้ำไคร้" 4) แนวคำถามสัมภาษณ์หลังการทำกิจกรรม 5) การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และ 6) แบบประเมินชิ้นงานความคิดสร้างสรรค์ ผลการวิจัยพบว่า กิจกรรมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นผ่านผ้าซิ่นน้ำไคร้เพื่อส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นกิจกรรมที่ใช้แนวคิดการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานสามารถช่วยส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนได้ ผู้เรียนสามารถนำข้อมูลที่ได้จากการเรียนรู้ไปต่อยอดคิดออกแบบสร้างสรรค์ผลงานลวดลายผ้าซิ่นใหม่ที่สะท้อนถึงอัตลักษณ์ท้องถิ่นของชุมชนได้ โดยการผสมผสานข้อมูลความรู้จากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ เข้าด้วยกัน แล้วดัดแปลงประยุกต์ก่อให้เกิดแนวคิดใหม่อันมีคุณค่า ทำให้ผู้เรียนได้ใช้ความคิดสร้างสรรค์และเห็นคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมมากขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กัญญาณัฐ สิมสวัสดิ์. (2565). การจัดการเรียนรู้โดยชุมชนเป็นฐาน: กลยุทธ์การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19. วารสารวิจัยศรีล้านช้าง มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีล้านช้าง, 2(6), 47–55.

กิตติพงษ์ ร่มพฤกษ์. (2559). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องประวัติศาสตร์ไทยสมัยรัตนโกสินทร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนหัวหินวิทยาลัย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารมนุษยสังคมปริทัศน์, 18(1), 105–115.

รัฐพงษ์ โพธิรังสิยากร. (2561). ผลการจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาโดยใช้โครงงานเป็นฐานร่วมกับแนวคิดสะเต็มศึกษาที่มีต่อความคิดสร้างสรรค์และผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].

วิทยาลัยช่างศิลปสุพรรณบุรี สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์. (2556). เทคนิคการเรียนการสอนที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน. สุพรรณบุรี: สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.

สรัญญา เนตรธานนท์. (2563). กระบวนการเสริมสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์สร้างสรรค์ด้วยการจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์ด้วยปัญญา. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี, 6(3), 20–31.

สิริวรรณ ศรีพหล. (2554). การจัดการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ในสถานศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สุภารัตน์ จูตระกูล. (2559). ครอบครัวกับการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล (Digital Literacy) ของดิจิทัลเนทีฟ (Digital Natives). วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 11(1), 131–150.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 2. (2566). กรอบหลักสูตรท้องถิ่น. อุตรดิตถ์: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 2.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2552). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

อาทิตย์ บุญสินธุ์. (2564). กิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้ เรื่องเมืองร้าง ดงแม่นางเมือง สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในอำเภอเก้าเลี้ยว จังหวัดนครสวรรค์ [วิทยานิพนธ์, มหาวิทยาลัยนเรศวร].