แนวทางการป้องกันและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนจากภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา

ศศิชล  คำเภา; วรินทร  บุญยิ่ง

ผู้แต่ง

ศศิชล คำเภา มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก, ประเทศไทย
วรินทร บุญยิ่ง มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การป้องกัน, การดูแลช่วยเหลือนักเรียน, ภัยบนสื่อสังคมออนไลน์, โรงเรียนมัธยมศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา 2) เสนอแนวทางการป้องกันและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนจากภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา และขั้นตอนที่ 2 เสนอแนวทางการป้องกันและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนจากภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ผลการวิจัยพบว่า ภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปัจจุบันพบมากขึ้นกว่าในอดีต โดยภัยที่พบแบ่งออกเป็นด้านเนื้อหาที่คุกคามต่อความปลอดภัยส่วนบุคคลและชุมชน ด้านเนื้อหาที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี ด้านความเกลียดชังและการเลือกปฏิบัติ ด้านการละเมิดศักดิ์ศรี ด้านการบุกรุกความเป็นส่วนตัว และด้านการหลอกลวงและการฉ้อโกง โดยมีสาเหตุมาจากหลายปัจจัยทั้งตัวนักเรียน ผู้ปกครอง โรงเรียน กลุ่มเพื่อน เนื้อหาที่และการผลิตเนื้อหาบนสื่อสังคมออนไลน์ และมาตรการนโยบายและกฎหมาย ซึ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นมีทั้งต่อตัวนักเรียน ครอบครัว โรงเรียน และสังคม แนวทางการป้องกันและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนจากภัยบนสื่อสังคมออนไลน์ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล การคัดกรองนักเรียน การส่งเสริมและพัฒนา การป้องกันและแก้ไขปัญหา การส่งต่อ และความร่วมมือและการสนับสนุนจากหน่วยงานและผู้เกี่ยวข้อง และผลการประเมินพบว่า แนวทางดังกล่าวมีความเป็นไปได้และความเหมาะสมในการนำไปปฏิบัติในระดับมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2567, 14 พฤศจิกายน). รู้ทันกลโกงมิจจี้ 101: ตีแผ่กลโกงมิจฉาชีพที่คุณครูและผู้ปกครองต้องรู้. https://cct.eef.or.th/posts/tiptricks/cebbeb43-794b-4b6f-9016-341d25c7d085

ธเนศ เกษศิลป์ และ ฑิตฐิตา ธิติธรรมพฤกษ์. (2567). วงจรการกระทำผิดซ้ำ: การศึกษาวิเคราะห์สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชน. วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์, 10(2), 207–226. https://so02.tcithaijo.org/index.php/forensic/article/view/272179

พระสมุห์ธนภัทร ธนภทฺโท (ทิพย์วงษ์), พระครูวุฒิสาครธรรม (สาคร สาคโร), และไพรัตน์ ฉิมหาด. (2566). ปัญหาและแนวทางบูรณาการการป้องกันปัญหายาเสพติดของเยาวชนในสถานศึกษา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(11), 255–268. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/273898

สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2567, 14 กันยายน). ข่าว: ศธ. เตือนภัยนักเรียน หลังพบการหลอกลวงทางออนไลน์ แอบอ้างเป็นครูแนะแนวเพื่อขโมยข้อมูลส่วนตัวและทำธุรกรรมทางการเงิน. https://moe360.blog/2024/09/14/moe-cyber-crime/

Allen, B., and Waterman, H. (2024, April 29). Healthy Children: Stages of Adolescence. American Academy of Pediatrics. https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/teen/Pages/Stages-of-Adolescence.aspx

Amankwa, E. (2021) Relevance of Cybersecurity Education at Pedagogy Levels in Schools. Journal of Information Security, 12, 233-249. doi: 10.4236/jis.2021.124013.

Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. General Learning Press.

Boer, M., Stevens, G. W. J. M., Finkenauer, C., de Looze, M. E., and van den Eijnden, R. J. J. M. (2021). Social media use intensity, social media use problems, and mental health among adolescents: Investigating directionality and mediating processes. Computers in Human Behavior, 116, 106645. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106645

Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.

Campbell, M., Edwards, E. J., Pennell, D., Poed, S., Lister, V., Gillett-Swan, J., Kelly, A., Zec, D., and Nguyen, T.-A. (2024). Evidence for and against banning mobile phones in schools: A scoping review. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 34(3), 242-265. https://doi.org/10.1177/20556365241270394

Cayli, B. (2024). Why temporality matters in collective resistance: Shifting civic norms in a post‐traumatic society. Sociological Forum, 39(2), 201–215. https://doi.org/10.1111/socf.12992

Celik, I., Muukkonen, H., and Dogan, S. (2021). A model for understanding new media literacy: Epistemological beliefs and social media use. Library & Information Science Research, 43(4), 101125. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2021.101125

Christenson, S. L. (2004). The Family-School Partnership: An Opportunity to Promote the Learning Competence of All Students. School Psychology Review, 33(1 SPEC ISS.), 83-104. https://doi.org/10.1080/02796015.2004.12086233

El-Asam, A., Katz, A., Street, C., Nazar, N. M., and Livanou, M. (2021). Children’s services for the digital age: A qualitative study into current procedures and online risks among service users. Children and Youth Services Review, 122, 105872. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105872

Giumetti, G. W., and Kowalski, R. M. (2022). Cyberbullying via social media and well-being. Current Opinion in Psychology, 45, 101314. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101314

Griffin, R. (2022). New school speech regulation as a regulatory strategy against hate speech on social media: The case of Germany's NetzDG. Telecommunications Policy, 46(9), 102411. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2022.102411

Hammer, M., Scheiter, K., and Stürmer, K. (2021). New technology, new role of parents: How parents' beliefs and behavior affect students’ digital media self-efficacy. Computers in Human Behavior, 116, 106642. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106642

Hoover, S., and Bostic, J. (2021). Schools As a Vital Component of the Child and Adolescent Mental Health System. Psychiatric Services, 72(1), 37–48. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201900575

Jamatia, P. L., and Gurumoorthy, R. (2024). The impact of unemployment on drug addiction in Tripura: An empirical investigation. Indian Journal of Natural Sciences, 15(84), https://www.researchgate.net.

Khan, S. A., and Khan, R. K. (2023). The Impact of Social Media Usage on Psychological Wellbeing, Mental Health, Social Capital, Social Isolation, and Family Relationships: A Quantitative Analysis. International Journal of Management Perspective And Social Research (IJMPSR), 2(1), 68–90. https://ijmpsr.salmaedusociety.com/index.php/ijmpsr/article/view/11/10

Lee, H.-C., and Fung, J. (2022). Associations between work–family conflict, psychological distress, and well-being among Taiwanese clergy. Journal of Religion and Health, 51(1), 288–305. https://doi.org/10.1177/00916471221099543

Luo, T., Chen, W., and Liao, Y. (2021). Social media use in China before and during COVID-19: Preliminary results from an online retrospective survey. Journal of Psychiatric Research, 140, 35–38. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2021.05.057

Marsh, A. D., Newby, H., Storey, S., Yeung, D., Diaz, T., Baltag, V., Banerjee, A., Abduvahobov, P., Adebayo, E., Azzopardi, P. S., Ba, M. G., Bose, K., Cardona, M., Carvajal-Velez, L., Dastgiri, S., Fagan, L., Ferguson, B. J., Friedman, H. S., Hagell, A., Inchley, J., … Guthold, R. (2024). Indicators to Measure Adolescent Health at the Country, Regional, and Global Levels: Results of a Five-Year Selection Process by the Global Action for the Measurement of Adolescent Health. The Journal of adolescent health : official publication of the Society for Adolescent Medicine, 74(6), S31–S46. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2024.02.010

Martín-Criado, J. M., Casas, J. A., and Ortega-Ruiz, R. (2021). Parental Supervision: Predictive Variables of Positive Involvement in Cyberbullying Prevention. International journal of environmental research and public health, 18(4), 1562. https://doi.org/10.3390/ijerph18041562

Matthes, J., Thomas, M. F., Stevic, A., and Schmuck, D. (2021). Fighting over smartphones? Parents' excessive smartphone use, lack of control over children's use, and conflict. Computers in Human Behavior, 116, 106618. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106618

Midgett, A., Doumas, D. M., Myers, V. H., Moody, S., and Doud, A. (2021). Technology-Based Bullying Intervention for Rural Schools: Perspectives on Needs, Challenges, and Design. Rural mental health, 45(1), 14–30. https://doi.org/10.1037/rmh0000151

Paakkari, L., Tynjälä, J., Lahti, H., Ojala, K., and Lyyra, N. (2021). Problematic Social Media Use and Health among Adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1885. 1 https://doi.org/10.3390/ijerph18041885

Patton, D. U., Hong, J. S., Ranney, M., Patel, S., Kelley, C., Eschmann, R., and Washington, T. (2014). Social media as a vector for youth violence: A review of the literature. Computers in Human Behavior, 35, 548–553. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.02.043

Rahmatullah, A. S., Mulyasa, E., Syahrani, S., Pongpalilu, F., and Putri, R. E. (2022). Digital era 4.0: The contribution to education and student psychology. Linguistics and Culture Review, 6(S3), 89–107. 1 https://doi.org/10.21744/lingcure.v6nS3.2064

Sciacca, B., Laffan, D. A., O'Higgins Norman, J., and Milosevic, T. (2022). Parental mediation in pandemic: Predictors and relationship with children's digital skills and time spent online in Ireland. Computers in Human Behavior, 127, 107081. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.107081

Sumner, S. A., Ferguson, B., Bason, B., Dink, J., Yard, E., Hertz, M., Hilkert, B., Holland, K., Mercado-Crespo, M., Tang, S., and Jones, C. M. (2021). Association of Online Risk Factors With Subsequent Youth Suicide-Related Behaviors in the US. JAMA network open, 4(9), e2125860. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.25860

Throuvala, M. A., Griffiths, M. D., Rennoldson, M., and Kuss, D. J. (2021). Parental perceptions of intervention needs within schools to prevent problematic adolescent online use: A thematic analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(9), 4522. https://doi.org/10.3390/ijerph18094522

Tin Tin, T., Wai Jian, K., Yu Kang, L., Kai Xiang, K., Zeng Ye, K. C., Aitizaz, A., Almaiah, M. A., Eaganathan, U., and Husin, W. N. A. (2024). Covariates of job opportunities and its impacts on crime among young adults. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 12374–12392. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.000885

UNICEF. (2019, September 3). UNICEF poll: More than a third of young people in 30 countries report being a victim of online bullying. https://www.unicef.org/press-releases/unicef-poll-more-third-young-people-30-countries-report-being-victim-online-bullying

UNICEF. (2022, February 21). Press release: Disrupting Harm Report in Thailand. UNICEF. https://www.unicef.org/thailand/press-releases/disrupting-harm-report-thailand

Vente, T., Daley, M., Killmeyer, E., and Grubb, L. K. (2020). Association of Social Media Use and High-Risk Behaviors in Adolescents: Cross-Sectional Study. JMIR pediatrics and parenting, 3(1), e18043. https://doi.org/10.2196/18043

Walsh, K., Pink, E., Ayling, N., Sondergeld, A., Dallaston, E., Tournas, P., Serry, E., Trotter, S., Spanos, T., and Rogic, N. (2022). Best practice framework for online safety education: Results from a rapid review of the international literature, expert review, and stakeholder consultation. International Journal of Child-Computer Interaction, 33, 1–12. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2022.100474

Wang, Z., and Jiang, S. (2022). Influence of parental neglect on cyberbullying perpetration: Moderated mediation model of smartphone addiction and self-regulation. Health & Social Care in the Community, 30(6), 2372-2382. https://doi.org/10.1111/hsc.13787

We Are Social & Hootsuite. (2024, February 23). Digital 2024: Thailand. https://datareportal.com/reports/digital-2024-thailand

World Economic Forum. (2023). Toolkit for Digital Safety Design Interventions and Innovations: Typology of Online Harms. World Economic Forum.

Wojciechowski, T. (2024). Examining deviant peer association in childhood as a predictor of marijuana use in early adolescence: The mediating role of dual systems model constructs. International Journal of Mental Health and Addiction. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11469-024-01424-8