อิทธิพลของปราสาทจอมพระที่มีต่อวิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง “อิทธิพลของปราสาทจอมพระที่มีต่อวิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์” โดยมีวัตถุประสงค์ 3 ข้อ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของปราสาทจอมพระ ตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ (2) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ และ (3) เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของปราสาทจอมพระที่มีต่อวิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (ภาคสนาม) โดยการลงพื้นที่เก็บข้อมูลสัมภาษณ์ เชิงลึกวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนา ผลการศึกษา พบว่า ปราสาทจอมพระ ตั้งอยู่ที่ตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ มีลักษณะของสิ่งก่อสร้างที่เรียกว่า อาโรคยศาล ก่อด้วยศิลาแลงและใช้หินทราย หันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีส่วนประกอบหลัก 5 ส่วน คือ ปราสาทประธาน บรรณาลัย กำแพงแก้ว โคปุระ (ซุ้มประตู) และสระน้ำ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะแบบอโรคยศาลดังที่พบในที่อื่น โบราณวัตถุสำคัญที่พบ ได้แก่ เศียรพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร รูปพระวัชรสัตว์ พระพุทธรูปนาคปรกหินทราย และแท่งจารึกหินทราย สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 18 วิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ เป็นชุมชนย่านการค้าพาณิชยกรรมเก่าและพักอาศัย บริเวณถนนเทศบาล 8 และถนนปัทมานนท์ ตั้งอยู่ใกล้แหล่งโบราณสถานปราสาทหินจอมพระ เป็นย่านพาณิชยกรรมและพักอาศัยของชุมชนเมืองจอมพระ ประชากรในย่านเก่าประกอบอาชีพค้าขายสินค้าและบริการในด้านต่าง ๆ สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชนชาวพุทธตำบลจอมพระ กิจกรรมของชุมชนทุกปี ได้แก่ ประเพณีไหว้ปราสาท ตักบาตรเทโว และกวนข้าวทิพย์ เป็นต้น และยังมีงานด้านต่าง ๆ ได้แก่ ด้านสังคมสงเคราะห์ ด้านเศรษฐกิจ และด้านวัฒนธรรม วิเคราะห์อิทธิพลของปราสาทจอมพระที่มีต่อวิถีชีวิตชาวพุทธตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ พบว่า (1) อิทธิพลทางพระพุทธศาสนา ปราสาทจอมพระนั้นถูกสร้างขึ้นในคติของพระพุทธศาสนา (มหายาน) มีส่วนช่วยส่งเสริมหลักคําสอนทางพระพุทธศาสนา ในด้านของการรักษาโรคทางกายและทางใจ (2) อิทธิพลทางสุนทรียภาพ ปราสาทจอมพระเป็นผลงานการสร้างสรรค์ทางวัตถุ มีความงดงามในด้านสถาปัตยกรรม มีภาพจำหลัก ทำให้เกิดความรู้สึกสบายตา สบายใจ มีความสุขใจ (3) อิทธิพลทางสังคม สร้างความสมัครสมานสามัคคีในสังคม (4) อิทธิพลทางเศรษฐกิจ สนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และ (5) อิทธิพลทางวัฒนธรรม สื่อถึงความเชื่อและประเพณีที่มีต่อปราสาท