การจัดการเรียนรู้แบบเปิดวิชาภาษาไทยในศตวรรษที่ 21 จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สร้างและหาประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนการสอนด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์โดยใช้วิธีการแบบเปิด (Open Approach) เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 (2) ศึกษาผลการใช้กิจกรรมการเรียนการสอนด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์โดยใช้วิธีการแบบเปิดต่อความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน และ (3) ศึกษาการส่งเสริมคุณลักษณะด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์ของนักเรียนผ่านการจัดการเรียนรู้แบบเปิดในรายวิชาภาษาไทยสำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ร่วมกับการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนวิเวกธรรมประสิทธิ์วิทยา จังหวัดขอนแก่น ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 19 รูป ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย (1) แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้วิธีการแบบเปิด จำนวน 13 แผน และ (2) แบบวัดความสามารถด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์ ใช้เวลาในการจัดการเรียนรู้รวม 13 ชั่วโมง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน (t-test for Dependent Samples)ผลการวิจัยพบว่า (1) กิจกรรมการเรียนการสอนด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์โดยใช้วิธีการแบบเปิด ประกอบด้วยกระบวนการเรียนรู้ 4 ขั้น ได้แก่ ขั้นนำเสนอปัญหา ขั้นเรียนรู้และแก้ปัญหาด้วยตนเอง ขั้นอภิปรายผล และขั้นสรุปและเชื่อมโยงแนวคิด มีประสิทธิภาพเท่ากับ 75.05/75.44 (2) นักเรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 75 แม้ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ (3) การจัดการเรียนรู้แบบเปิดช่วยส่งเสริมคุณลักษณะด้านการเขียนเชิงสร้างสรรค์และพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ทำให้นักเรียนสามารถสร้างองค์ความรู้ด้วยการใช้เหตุผลและเชื่อมโยงความรู้ไปสู่ศาสตร์อื่นได้อย่างเหมาะสม แม้ในระยะแรกนักเรียนจะมีข้อจำกัดด้านการตีความโจทย์ การวางแผนการเขียน และการใช้ภาษา แต่สามารถพัฒนาได้อย่างต่อเนื่องผ่านกิจกรรมปลายเปิดและกระบวนการสะท้อนผลการเรียนรู้ตามวงจร PAOR ส่งผลให้ผู้เรียนมีทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ การคิดวิเคราะห์ และทักษะการเรียนรู้ที่จำเป็นสำหรับศตวรรษที่ 21 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ