การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาพระธาตุนาขาม ตำบลนาขาม อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์

พระมหาคุณานนท์ ถิรญาโณ (ขจรจิตร)

ผู้แต่ง

พระมหาคุณานนท์ ถิรญาโณ (ขจรจิตร) มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

พระธาตุนาขาม, การมีส่วนร่วม, อำเภอกุฉินารายณ์

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎีการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) เพื่อศึกษาการพัฒนาพระธาตุนาขาม ตำบลนาขาม อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ และ 3) เพื่อวิเคราะห์การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาพระธาตุนาขาม ตำบลนาขาม อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและนำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นกระบวนการสำคัญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีบทบาทตั้งแต่การวางแผน การดำเนินงาน การจัดสรรผลประโยชน์ ไปจนถึงการติดตามและประเมินผล โดยอาศัยหลักความสมัครใจ ความเสมอภาค ความโปร่งใส และความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วม การมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลนาขามเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมผ่านบทบาทของพระสงฆ์ ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไป ส่งผลให้การพัฒนาขยายจากการบูรณะศาสนสถานไปสู่การสืบสานศาสนา วัฒนธรรม และการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงศาสนาอย่างเหมาะสมและยั่งยืน พระธาตุนาขามจึงเป็นศูนย์รวมศรัทธา อัตลักษณ์ และพลังทางสังคมของชุมชน นำไปสู่การพัฒนาแบบองค์รวมที่ชุมชนมีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของร่วมอย่างแท้จริง

เอกสารอ้างอิง

จิรวงศ์ ตุลาวัฒนากูล, ไพศาล พากเพียร, & ประสิทธิ์ กุลบุญญา. (2567). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชน เขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองไข่นก อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(2), 1843–1858.

เขมราฐ ขัมภรัตน์. (2546). การมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมของสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล: ศึกษาเฉพาะกรณีกิ่งอำเภอสว่างวีรวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี [ภาคนิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์].

พระพรหมเวที (สุเทพ ผุสฺสธมฺโม). (2561). กระบวนการมีส่วนร่วมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ [รายงานการวิจัย]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาบรรพต กิตฺติปญฺโญ (กันหา). (2564). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลสาริกา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก [สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย].

พระกฤตพจน์ สุทธิจิตโต. (2546). บทบาทเจ้าอาวาสที่มีต่อการพัฒนาสังคม: ศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดสมุทรปราการ [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย].

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225

Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development, 8(3), 213–235. https://doi.org/10.1016/0305-750X(80)90011-X

Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263. https://doi.org/10.1016/0305-750X(95)00046-F