การพัฒนารูปแบบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ : กรณีศึกษาโรงเรียนผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจารย์ตำรา ตำบลท่าหลวง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

Noppadol Krutnoi; Twal Chooseang

Authors

Noppadol Krutnoi Department of Health Service Support, Nakhon Ratchasima Province, Thailand
Twal Chooseang Charntamra Subdistrict Health Promoting Hospital, Nakhon Ratchasima Province, Thailand

Keywords:

Elderly School, Subdistrict Health Promoting Hospital, Health Promotion

Abstract

การวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Method Research) ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในโรงเรียนผู้สูงอายุ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจารย์ตำรา จังหวัดนครราชสีมา แบ่งการศึกษาเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การสำรวจโดยการสัมภาษณ์ผู้สูงอายุ เพื่อทราบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ และระยะที่ 2 การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) เพื่อพัฒนารูปแบบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในโรงเรียนผู้สูงอายุ ผลการศึกษาโดยการสัมภาษณ์พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว สามารถออกกำลังกายเพื่อสุขภาพได้ มีอาการนอนไม่หลับ สามารถเข้าร่วมกิจกรรมโรงเรียนผู้สูงอายุได้ ผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียนผู้สูงอายุ พบว่ารูปแบบที่เหมาะสมคือ การกำหนดกิจกรรมการเรียน ควรได้รับการพิจารณาร่วมกันระหว่างผู้เรียนและผู้จัดการเรียนการสอน ซึ่งรูปแบบที่เหมาะสมกับโรงเรียนผู้สูงอายุ รพ.สต. จารย์ตำรา ประกอบด้วย 1) โครงสร้างหลักสูตร 7 หัวข้อ 2) กิจกรรมในหลักสูตร 10 กิจกรรม 3) ระยะเวลา จัดกิจกรรมสัปดาห์ ละ 1 ครั้ง ๆ ละ 2 ชั่วโมง จำนวน 2 วิชา 4) ขั้นตอนการจัดการสอนเริ่มด้วยการสวดมนต์ นั่งสมาธิ เล่าเรื่องทั่วไป 5) กลวิธีการสอน เน้นการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียน มีความรู้เชิงวิชาการ แทรกกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกายและความบันเทิง ผลการประเมินรูปแบบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในโรงเรียนผู้สูงอายุ รพ.สต. จารย์ตำรา ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̅ =4.53, S.D.=0.69) การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า กระบวนการสำรวจความต้องการ และการมีส่วนในการตัดสินใจออกแบบกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ ส่งผลต่อการยอมรับของผู้เรียนได้มาก

References

Kemmis, S., McTaggart, R., & Deakin University. (1982). The action research planner. Deakin University Press.

McClusky, H. Y. (1975). Education for aging: The scope of the field and perspective for the future. Adult Education Association of the U.S.A.

Pender, N. J. (1996). Health promotion in nursing practice (3rd ed.). Appleton & Lange.

Walker, A. (1999). Managing an ageing workforce: A guide to good practice. European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions.

World Health Organization. (2011). Global health and aging. World Health Organization.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2557). ประชากรสูงอายุไทย: ปัจจุบันและอนาคต. สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

เกศรา โกมาสถิตย์. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุด้วยกระบวนการโรงเรียนผู้สูงอายุ เทศบาลเมืองวังสะพุง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(2), 449–458.

กองส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ. (2559). คู่มือโรงเรียนผู้สูงอายุ. กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานผู้สูงอายุแห่งชาติ. (2545). แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545–2564). โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (2560). การเสริมสร้างสุขภาวะและทักษะอาชีพของผู้สูงอายุตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ชยุต ชำนาญเนาว์. (2558). รูปแบบการพัฒนาการดำเนินงานชมรมผู้สูงอายุตำบลหัวถนน อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารมหาวิทยาลัยทักษิณ, 18(2), 5–18.

ยุพิน ทรัพย์แก้ว. (2559). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้วยหลักสูตรโรงเรียนผู้สูงอายุของศูนย์ความเป็นเลิศด้านการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนครศรีธรรมราช. วารสารการพยาบาลและการศึกษา, 9(2), 26–39.

ราชกิจจานุเบกษา. (2546). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546. ราชกิจจานุเบกษา, 120(130ก), 31 ธันวาคม 2546.

วรรณภา ศรีธัญรัตน์, & ลัดดา ดาริการเลิศ. (2553). การจัดการความรู้และสังเคราะห์แนวทางปฏิบัติของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล: แนวปฏิบัติในการบริการผู้สูงอายุ. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.

ศรีเสาวลักษณ์ อุ่นพรมมี, ขนิษฐา ดีเริ่ม, & ยุพาพร หอมสมบัติ. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 14(33), 88–106.

สุวิมล ว่องวานิช. (2555). การวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน (พิมพ์ครั้งที่ 6). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2565. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข. (2557). สถิติสาธารณสุข ปี 2556. กระทรวงสาธารณสุข.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. (2565). ระบบฐานข้อมูล HDC. https://nma.hdc.moph.go.th/hdc/reports/report.php

อุไรรัชต์ บุญแท้, ธีรนันท์ วรรณศิริ, & จุฑารัตน์ ผู้พิทักษ์กุล. (2567). ผลของการเข้าโรงเรียนผู้สูงอายุต่อกิจกรรมทางสังคมของผู้สูงอายุเขตสุขภาพที่ 5. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยคริสเตียน, 11(1), 17–33.