กลไกการบริหารการเปลี่ยนแปลงเพื่อขับเคลื่อนการบูรณาการปัญญาประดิษฐ์(AI) ในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน: การศึกษาเชิงคุณภาพจากมุมมองของผู้บริหาร

สิริรัตน์ ดอนจันทร์โคตร; ศิวกร อินภูษา; ยิ่งสรรค์ หาพา

ผู้แต่ง

สิริรัตน์ ดอนจันทร์โคตร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
ศิวกร อินภูษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย
ยิ่งสรรค์ หาพา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การบริหารการเปลี่ยนแปลง, ปัญญาประดิษฐ์, อาชีวศึกษาเอกชน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพแบบการวิจัยเอกสารนี้ มุ่งวิเคราะห์กลไกการบริหารการเปลี่ยนแปลงเพื่อขับเคลื่อนการบูรณาการปัญญาประดิษฐ์ ในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน โดยมีวัตถุประสงค์หลัก 3 ประการ คือ 1) เพื่อวิเคราะห์กลไกเชิงกลยุทธ์ตามขั้นตอนการบริหารการเปลี่ยนแปลง 2) เพื่อค้นหาปัจจัยความสำเร็จและความท้าทายเฉพาะบริบท และ 3) เพื่อสังเคราะห์ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการสำหรับการบริหารนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ การวิจัยดำเนินการ 3 ระยะ โดยใช้กรอบ ทฤษฎี 8 ขั้นตอนของคอตเตอร์ ในการวิเคราะห์เชิงนิรนัย เพื่อสกัดหลักฐานการบริหารที่เน้น ความเร่งด่วนเชิงการตลาด และการสร้าง วิสัยทัศน์ที่บูรณาการปัญญาประดิษฐ์อย่างฝังแน่น ผลการวิจัย พบว่า กลไกที่ประสบความสำเร็จคือ “กลไกการเปลี่ยนแปลงแบบผสมผสานเพื่อการลงทุนอย่างคุ้มค่า” ซึ่งใช้ ภาวะผู้นำแบบเจ้าของกิจการ และการ รวบรัดขั้นตอน ในการขับเคลื่อน ปัจจัยความสำเร็จหลักคือ การบริหารความคุ้มทุน ที่เน้น ผลตอบแทนจากการลงทุน ในระยะสั้น ในขณะที่ความท้าทายสำคัญคือ ความกังวลของบุคลากรสายปฏิบัติการต่อการถูกแทนที่ และความผันผวนของบุคลากรที่มีทักษะปัญญาประดิษฐ์ ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ ที่สังเคราะห์ได้ คือ การจัดตั้ง “หน่วยงานประเมินผลตอบแทนจากการลงทุนด้านนวัตกรรม” และการลงทุนใน “โปรแกรมฝึกอบรมเพื่อรับรองสมรรถนะย่อยด้านปัญญาประดิษฐ์” สำหรับบุคลากรเดิมอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

ธนโชติ ธนโชติกุล. (2565). การบริหารการเปลี่ยนแปลงดิจิทัลในสถาบันอุดมศึกษา: กลยุทธ์และปัจจัย ความสําเร็จ.วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 18(2), 1–17.

สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา. (2564). รายงานผลการสํารวจความพร้อมด้านดิจิทัลของ สถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564.สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.

สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2566). รายงานสถานการณ์และแนวโน้มการพัฒนาบุคลากร อาชีวศึกษา พ.ศ. 2566.สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา.

สํานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์ แห่งชาติเพื่อการพัฒนาประเทศไทย ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2564–2570).สํานักงานคณะกรรมการดิจิทัล เพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

Fullan, M. (2016). The essential guide to implementation. Educational Leadership, 73(5), 18– 24.

Hsu, M. H., Chen, C. M., & Chen, Y. T. (2023). The role of AI in vocational education: A conceptual framework and research agenda. Interactive Learning Environments, 31(1), 1–18. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2185523

Jao, M. C. (2023). Exploring factors influencing AI adoption in higher education: A mixed- methods approach. Computers & Education: Artificial Intelligence, 4, 100125. https://doi.org/10.1016/j.ceai.2023.100125

Kotter, J. P. (2012). Leading change.Harvard Business Review Press.

Kowch, E., & Ironstone-Catterall, P. (2020). Leading change in private post-secondary education: The role of entrepreneurial spirit and institutional mission. Journal of Higher Education Policy and Management, 42(3), 324–338. https://doi.org/10.1080/1360080X.2020.1748259

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). The state of AI in education: Challenges and opportunities.OECD Publishing.