การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน เพื่อพัฒนาความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเขตอำเภอเมืองตาก : กรณีศึกษาความสำเร็จของชุมชน ในการแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้บนฐานชุมชน, เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน, ความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วม, ลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวงบทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อสังเคราะห์บทเรียนความสำเร็จของชุมชนในการแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน 2) เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืนเพื่อพัฒนาความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเขตอำเภอเมืองตาก : กรณีศึกษาความสำเร็จของชุมชนใน การแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิ การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการเก็บข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เยาวชนผู้มีส่วนร่วมในกิจกรรม รวมถึงผู้สนับสนุนจากหน่วยงานสถานศึกษา โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ระยะที่ 2 เป็นการนำบทเรียนที่ได้มาพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้และทดลองใช้กับกลุ่มเป้าหมายนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่ศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนผดุงปัญญา จังหวัดตาก จำนวน 15 คน ผลการวิจัยพบว่า ความสำเร็จของชุมชนประกอบด้วย 5 มิติ ได้แก่ การมีส่วนร่วมที่ขับเคลื่อนด้วยแรงจูงใจเชิงสัญลักษณ์ นวัตกรรมเชิงนิเวศวัฒนธรรม วิศวกรรมเชิงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการแบบบูรณาการ และผลลัพธ์การสร้างอัตลักษณ์ร่วม อย่างไรก็ตาม พบปรากฏการณ์ความย้อนแย้ง ของความไว้วางใจที่ชุมชนพึ่งพาสถาบันการศึกษามากเกินไปจนลดทอนความยืดหยุ่นของชุมชน จากบทเรียนดังกล่าว นำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ "LoiLoi Model" ซึ่งประกอบด้วย 6 ขั้นตอนเชิงรุก ผลการนำไปใช้พบว่าผู้เรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ สามารถเชื่อมโยงปัญหาเชิงโครงสร้างของเมืองเข้ากับบทบาทความรับผิดชอบของตนเอง และแสดงออกถึงคุณลักษณะความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมในระบอบประชาธิปไตยได้อย่างเป็นรูปธรรม
เอกสารอ้างอิง
กรมการปกครอง. (2566). แนวทางการส่งเสริมความเข้มแข็งของเครือข่ายชุมชน. กระทรวงมหาดไทย.
กรมศิลปากร. (2565). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กระทรวงวัฒนธรรม.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (และฉบับปรับปรุง พุทธศักราช 2560). โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
นันทนา โรจนพิทักษ์. (2566). ทุนทางสังคมและวัฒนธรรมล้านนาในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน. วารสารสังคมศาสตร์และศิลปศาสตร์, 12(2), 45–60.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2564). นโยบายการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม. (2565). นโยบายการอนุรักษ์และพัฒนาศิลปวัฒนธรรมไทย. กระทรวงวัฒนธรรม.
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตาก. (2565). ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นจังหวัดตาก. สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตาก.
สุพัตรา ยอดสุรางค์. (2562). แนวคิดเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชน. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 10(4), 55–72.
Dimkov, N., Stankovic, M., Jovanovic, L., Andjelkovic, A., & Andelkovic Labrovic, J. (2023). Youth participation for sustainable value creation: The role and prioritization of SDGs. Sustainability, 15(23), 16456. https://doi.org/10.3390/su152316456
Eyler, J., & Giles, D. E. (1999). Where's the learning in service-learning? Jossey-Bass.
Joint SDG Fund. (n.d.). Goal 11: Sustainable cities and communities. https://jointsdgfund.org/sustainable-development-goals/goal-11-sustainable-cities-and-communities
UNESCO. (2025). Education for sustainable development. https://en.unesco.org/themes/education/sdgs/material
United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/goals
United Nations Development Programme. (n.d.). Sustainable Development Goals. https://www.undp.org/sustainable-development-goals
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Journal of Buddhist Education and Research (JBER)

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

