การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน เพื่อพัฒนาความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเขตอำเภอเมืองตาก : กรณีศึกษาความสำเร็จของชุมชน ในการแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง

ผู้แต่ง

  • Sarawoot Kaewpina -
  • รศ. ดร.วศิน ปัญญาวุธตระกูล

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้บนฐานชุมชน, เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน, ความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วม, ลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อสังเคราะห์บทเรียนความสำเร็จของชุมชนในการแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน 2) เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืนเพื่อพัฒนาความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเขตอำเภอเมืองตาก : กรณีศึกษาความสำเร็จของชุมชนใน  การแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิ การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น    2 ระยะ    ระยะที่ 1 เป็นการเก็บข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย  ผู้นำชุมชน ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เยาวชนผู้มีส่วนร่วมในกิจกรรม รวมถึงผู้สนับสนุนจากหน่วยงานสถานศึกษา โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ระยะที่ 2 เป็นการนำบทเรียนที่ได้มาพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้และทดลองใช้กับกลุ่มเป้าหมายนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่ศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนผดุงปัญญา จังหวัดตาก  จำนวน 15 คน ผลการวิจัยพบว่า ความสำเร็จของชุมชนประกอบด้วย 5 มิติ ได้แก่ การมีส่วนร่วมที่ขับเคลื่อนด้วยแรงจูงใจเชิงสัญลักษณ์ นวัตกรรมเชิงนิเวศวัฒนธรรม วิศวกรรมเชิงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการแบบบูรณาการ และผลลัพธ์การสร้างอัตลักษณ์ร่วม อย่างไรก็ตาม พบปรากฏการณ์ความย้อนแย้ง    ของความไว้วางใจที่ชุมชนพึ่งพาสถาบันการศึกษามากเกินไปจนลดทอนความยืดหยุ่นของชุมชน จากบทเรียนดังกล่าว นำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ "LoiLoi Model" ซึ่งประกอบด้วย 6 ขั้นตอนเชิงรุก   ผลการนำไปใช้พบว่าผู้เรียนเกิดการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ สามารถเชื่อมโยงปัญหาเชิงโครงสร้างของเมืองเข้ากับบทบาทความรับผิดชอบของตนเอง และแสดงออกถึงคุณลักษณะความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมในระบอบประชาธิปไตยได้อย่างเป็นรูปธรรม

 

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครอง. (2566). แนวทางการส่งเสริมความเข้มแข็งของเครือข่ายชุมชน. กระทรวงมหาดไทย.

กรมศิลปากร. (2565). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กระทรวงวัฒนธรรม.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (และฉบับปรับปรุง พุทธศักราช 2560). โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

นันทนา โรจนพิทักษ์. (2566). ทุนทางสังคมและวัฒนธรรมล้านนาในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน. วารสารสังคมศาสตร์และศิลปศาสตร์, 12(2), 45–60.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2564). นโยบายการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม. (2565). นโยบายการอนุรักษ์และพัฒนาศิลปวัฒนธรรมไทย. กระทรวงวัฒนธรรม.

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตาก. (2565). ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นจังหวัดตาก. สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตาก.

สุพัตรา ยอดสุรางค์. (2562). แนวคิดเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชน. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 10(4), 55–72.

Dimkov, N., Stankovic, M., Jovanovic, L., Andjelkovic, A., & Andelkovic Labrovic, J. (2023). Youth participation for sustainable value creation: The role and prioritization of SDGs. Sustainability, 15(23), 16456. https://doi.org/10.3390/su152316456

Eyler, J., & Giles, D. E. (1999). Where's the learning in service-learning? Jossey-Bass.

Joint SDG Fund. (n.d.). Goal 11: Sustainable cities and communities. https://jointsdgfund.org/sustainable-development-goals/goal-11-sustainable-cities-and-communities

UNESCO. (2025). Education for sustainable development. https://en.unesco.org/themes/education/sdgs/material

United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/goals

United Nations Development Programme. (n.d.). Sustainable Development Goals. https://www.undp.org/sustainable-development-goals

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-09-21

รูปแบบการอ้างอิง

Kaewpina, S., & ปัญญาวุธตระกูล ว. (2026). การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการพัฒนาเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน เพื่อพัฒนาความเป็นพลเมืองผู้มีส่วนร่วมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเขตอำเภอเมืองตาก : กรณีศึกษาความสำเร็จของชุมชน ในการแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1000 ดวง. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 12(3), 684–698. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/293291