รูปแบบการบริหารการศึกษาปฐมวัยตามหลักไตรสิกขาสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการจำเป็นของการบริหารการศึกษาปฐมวัย 2) พัฒนารูปแบบการบริหารการศึกษาปฐมวัยตามหลักไตรสิกขา และ 3) ทดลองใช้และประเมินรูปแบบสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา ใช้การวิจัยแบบผสมวิธีพหุระยะ 3 ระยะ ระยะที่ 1 เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากผู้บริหารสถานศึกษา 191 คน ระยะที่ 2 สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 คน และสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ 10 คน เพื่อสังเคราะห์และตรวจสอบรูปแบบ ระยะที่ 3 ทดลองใช้ผ่านการประชุมเชิงปฏิบัติการกับผู้บริหารสถานศึกษา 30 คน และประเมินความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้อง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ความต้องการจำเป็นเรียงจากมากไปน้อย ได้แก่ การพัฒนาหลักสูตร การจัดสภาพแวดล้อม สื่อ และแหล่งเรียนรู้ การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ และการประเมินพัฒนาการ 2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นใช้แนวคิดเชิงระบบ ประกอบด้วยปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลผลิต ผลลัพธ์ที่คาดหวัง และผลกระทบที่คาดหวัง โดยมีกิจกรรมขับเคลื่อน 4 กิจกรรม และสังเคราะห์เป็น 7A Model และ 3) ผู้เข้าร่วมสามารถประยุกต์แนวทางของรูปแบบกับการบริหารทั้ง 4 ด้านได้ ผลประเมินรูปแบบโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยมีความเหมาะสมและความเป็นประโยชน์เป็นจุดเด่น ทั้งนี้ ผลการทดลองยืนยันการยอมรับและความเป็นไปได้เบื้องต้นของรูปแบบในกลุ่มผู้เข้าร่วม แต่ยังไม่ใช่หลักฐานของผลระยะยาวต่อพัฒนาการเด็ก