กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาในชุมชนเป็นฐาน เพื่อสร้างความตระหนักรู้ ปัญหาสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ในพื้นที่ชุมชนบ้านนากล่ำ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพแวดล้อมบริเวณชุมชน บ้านนากล่ำ ตำบลน้ำไคร้ อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ ในปัจจุบัน 2) พัฒนากิจกรรมการจัดการเรียนรู้เพื่อสร้างความตระหนักรู้ปัญหาสิ่งแวดล้อมโดยใช้ปัญหาในชุมชนเป็นฐานของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ในพื้นที่ชุมชนบ้านนากล่ำ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย 1) ครูผู้สอนวิชาภูมิศาสตร์ที่มีประสบการณ์ จำนวน 3 คน 2) ตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐและผู้นำชุมชน จำนวน 2 คน 3) นักเรียนกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 15 คน พื้นที่ศึกษา คือ โรงเรียนชุมชนบ้านนากล่ำ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 1) แนวคำถามสำหรับการสัมภาษณ์เกี่ยวกับสภาพแวดล้อมในพื้นที่ศึกษา และการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาภูมิศาสตร์ 2) แบบบันทึกการสังเกต โดยข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า พื้นที่ศึกษาประสบปัญหาสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม อุณหภูมิสูงในช่วงฤดูแล้ง ปริมาณต้นไม้ลดลงจากการเผาป่า และเกิดหมอกควันซึ่งส่งผลกระทบต่อชุมชน จากการสัมภาษณ์พบว่า ผู้ให้ข้อมูลเห็นควรจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาภูมิศาสตร์ภายใต้หัวข้อ “ปกป้องป่า เริ่มต้นที่เรา” ซึ่งประกอบด้วย 4 กิจกรรม ได้แก่ 1) ตามหาต้นเหตุ  ไขปริศนาไฟป่า 2) สำรวจชุมชน หาจุดเสี่ยงไฟป่า 3) พิทักษ์ป่า ป้องกันไฟ 4) ฮีโร่พิทักษ์ป่า กิจกรรมเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความตระหนักรู้ของนักเรียนต่อปัญหาไฟป่าและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในชุมชน