แนวคิดทางการเมืองของกลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองที่สะท้อนผ่านเนื้อหาเรื่องเล่านโยบายเพื่อรื้อถอนอำนาจและมรดกของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)

ศุทธวีร์  แก้วสิงห์; กัลยา  แซ่อั้ง

ผู้แต่ง

ศุทธวีร์ แก้วสิงห์ หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชานโยบายและการจัดการสาธารณะ, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, ประเทศไทย
กัลยา แซ่อั้ง หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชานโยบายและการจัดการสาธารณะ, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

กลุ่มพันธมิตรพรรคการเมือง, แนวคิดทางการเมือง, เรื่องเล่าทางนโยบาย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวคิดทางการเมืองของกลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองฝ่ายค้าน และกลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาลในสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ที่สะท้อนผ่านเนื้อหาของเรื่องเล่าทางนโยบาย ในระหว่างการผลักดันนโยบายเพื่อรื้อถอนอำนาจและมรดกของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ โดยการวิจัยครั้งนี้ใช้แนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยกระบวนวิธีวิจัยเชิงเอกสาร และประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดเกี่ยวกับแนวคิดกับกระบวนการนโยบายสาธารณะ ทฤษฎีนโยบายสาธารณะแบบเรื่องเล่า ทฤษฎีเครือข่ายพันธมิตรนโยบาย ตลอดจนงานศึกษาที่เกี่ยวข้องกับประชาธิปไตยที่เกิดขึ้นบนฐานของการต่อสู้ตีความเชิงอุดมการณ์ของการเมืองประชาธิปไตยที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่หลังการรัฐประหารปี 2549 จนถึงปัจจุบัน ผ่านการเก็บรวบรวมข้อมูลเนื้อหาของเรื่องเล่าที่ได้จากถ้อยคำอภิปรายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ที่มีส่วนในกระบวนการผลักดันนโยบายเพื่อรื้อถอนอำนาจและมรดกของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ตลอดจนถ้อยคำการปราศรัยหาเสียงต่อประชาชนในวาระโอกาสต่าง ๆ ในช่วงของการเลือกตั้งทั่วไปปี 2562 การแถลงข่าวโดยพรรคการเมือง ข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ของพรรคการเมืองที่เกี่ยวข้องกับการผลักดันนโยบายดังกล่าว ผลการวิจัยพบว่า แนวคิดทางการเมืองที่สะท้อนออกมาผ่านทางเนื้อหาของเรื่องเล่าในระหว่างการผลักดันนโยบาย ในส่วนของกลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองฝ่ายค้าน ได้สะท้อนแนวคิดดังนี้ (1) แนวคิดอำนาจสูงสุดเป็นของประชาชน (2) แนวคิดประชาธิปไตยเชิงกระบวนการ (3) แนวคิดสิทธิและเสรีภาพในระบอบประชาธิปไตย (4) แนวคิดกฎหมายในระบอบประชาธิปไตยต้องผ่านกระบวนการตราของรัฐสภาที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน (5) แนวคิดหลักกฎหมายต้องมีความสอดคล้องกับหลักนิติธรรม ขณะที่แนวคิดของกลุ่มพันธมิตรพรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาล ได้สะท้อนแนวคิดดังนี้ (1) แนวคิดคุณสมบัติของผู้นำกับความเป็นประชาธิปไตย และ (2) แนวคิดการมองกฎหมายว่าเป็นคำสั่งของรัฏฐาธิปัตย์

เอกสารอ้างอิง

กุลธิดา สามะพุทธิ. (2562, 11 กรกฎาคม). คำสั่ง คสช.: ภาคประชาชนชี้สถานการณ์ด้านสิทธิและสิ่งแวดล้อมยังน่าห่วง แม้ยกเลิกคำสั่ง-ประกาศ คสช. BBC News ไทย. https://www.bbc.com/thai/48947743

โกวิทย์ กังสนันท์. (2546). ค่านิยมและการวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 1(2), 45–56.

ไทยพีบีเอส. (2562, 11 กันยายน). “ปิยบุตร” แถลงยื่นญัตติกฎหมายยกเลิกประกาศ คสช. 17 ฉบับ. https://www.thaipbs.or.th/news/content/284097

ธนกร วงษ์ปัญญา. (2561, 5 พฤศจิกายน). ศึกเลือกตั้ง 62 เอา VS ไม่เอา คสช. สืบทอดอำนาจ มุมมองจากนักรัฐศาสตร์. THE STANDARD. https://thestandard.co/thailand-election-2019-interview-01/

นพพล อาชามาส, พูนสุข พูนสุขเจริญ, ภัทรานิษฐ์ เยาดำ, มนทนา ดวงประภา, ศุภณัฐ บุญสด, และอิทธิพล โคตะมี. (2562). ข้อเสนอต่อการจัดการผลพวงรัฐประหารทางกฎหมาย นโยบาย และกระบวนการยุติธรรมเพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน. ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน.

นภาจรี จิวะนันทประวัติ. (2557). หลักนิติธรรมกับการรัฐประหาร. สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ. https://www.constitutionalcourt.or.th/occ_web/ewt_dl_link.php?nid=1288

คณะรักษาความสงบแห่งชาติ. (2557, 26 พฤษภาคม). ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 1/2557 เรื่อง การควบคุมอำนาจการปกครองประเทศ. ราชกิจจานุเบกษา, 131(83 ง), 1–2.

ประโยชน์ ส่งกลิ่น. (2561). นโยบายสาธารณะแนวการตีความ (Interpretive public policy) (พิมพ์ครั้งที่ 2). อภิชาติการพิมพ์.

พันธกานต์ ทานนท์. (2563). กลยุทธ์การตลาดการเมืองไทยปี 2562: กรณีศึกษาพรรคอนาคตใหม่. วารสารนิเทศศาสตร์และนวัตกรรม นิด้า, 7(2), 96–116.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, 134(40 ก).

วรัญญู เสนาสุ. (2559). เส้นทางกฎหมายสุขภาพแห่งชาติ: จากรัฐบาลทักษิณถึงรัฐบาลสุรยุทธ์ [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:90354

สำนักรายงานการประชุมและชวเลข สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2562). รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ปีที่ 1 ครั้งที่ 6. https://msbis.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_report/main_warehouse_dll_x.php?aid=9479

สำนักรายงานการประชุมและชวเลข สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2563). รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ปีที่ 1 ครั้งที่ 26. https://msbis.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_report/main_warehouse_dll_x.php?aid=9553

สำนักรายงานการประชุมและชวเลข สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2564ก). รายงานการประชุมร่วมกันของรัฐสภา ครั้งที่ 2. https://msbis.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_report/main_warehouse_dll_x.php?aid=10446

สำนักรายงานการประชุมและชวเลข สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2564ข). รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ปีที่ 3 ครั้งที่ 14. https://msbis.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_report/main_warehouse_dll_x.php?aid=10464

สุภชาติ เล็บนาค. (2567, 4 มิถุนายน). บทบันทึก “อนาคตใหม่”: เกือบลืมไปแล้วว่าเรามีฝันร่วมกันแบบไหน. The Momentum. https://themomentum.co/screenandsound-breakingthecycle/

อุมาพร สังขะเลขา. (2565). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการตรวจสอบประกาศและคำสั่งคณะรัฐประหารโดยองค์กรตุลาการ. วารสารวิชาการนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 10(12), 26–55.

Fischer, F. (2007). Deliberative policy analysis as practical reason: Integrating empirical and normative arguments. In F. Fischer, G. J. Miller, & M. S. Sidney (Eds.), Handbook of public policy analysis: Theory, politics, and methods (pp. 223–236). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315093192

Jones, M. D., McBeth, M. K., & Shanahan, E. A. (2014). Introducing the narrative policy framework. In M. D. Jones et al. (Eds.), The science of stories (pp. 1–25). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137485861_1

Jungrav-Gieorgica, N. (2020). Narrative policy framework: Public policy as a battle of narratives. Studia z Polityki Publicznej, 7(2), 109–135. https://doi.org/10.33119/KSzPP/2020.2.5

Rein, M. (1983). Value-critical policy analysis. In D. Callahan & B. Jennings (Eds.), Ethics, the social sciences, and policy analysis (pp. 83–111). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4684-7015-4_5

Shanahan, E. A., Jones, M. D., & McBeth, M. K. (2011). Policy narratives and policy processes. Policy Studies Journal, 39(3), 535–561. https://doi.org/10.1111/j.1541-0072.2011.00420.x

Stone, D. (2011). Policy paradox: The art of political decision making (3rd ed.). W. W. Norton & Company.

Swinkels, E. M. (2020). How ideas matter in public policy: A review of concepts, mechanisms, and methods. International Review of Public Policy, 2(3), 281–316. https://doi.org/10.4000/irpp.1343