การพัฒนารูปแบบเสริมสร้างสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในยุคดิจิทัลเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านสี่แยกสมเด็จ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3

กรชกร  ชวติ

ผู้แต่ง

กรชกร ชวติ โรงเรียนบ้านสี่แยกสมเด็จ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, สมรรถนะครู, ยุคดิจิทัล, รูปแบบการพัฒนา, คุณภาพผู้เรียน

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนา (Research and Development : R&D) ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่คาดหวัง และความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ เชิงรุกของครูในยุคดิจิทัล เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านสี่แยกสมเด็จ 2) สร้างและพัฒนารูปแบบเสริมสร้างสมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในยุคดิจิทัล เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โรงเรียนบ้านสี่แยกสมเด็จ 3) ศึกษาผลการใช้รูปแบบฯ และ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบฯ โดยดำเนินการอย่างเป็นระบบ 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพและความต้องการจำเป็นจากกลุ่มเป้าหมายครู 72 คน ด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย (𝜇) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (σ) และดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI Modified) ระยะที่ 2 สร้างและพัฒนารูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง ใช้แบบบันทึกและแบบประเมินรูปแบบ วิเคราะห์ด้วยค่าเฉลี่ย (𝜇) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (σ) ระยะที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบกับครู 72 คนและนักเรียน 1,318 คน ด้วยแบบประเมินสมรรถนะครูก่อน-หลัง วิเคราะห์ด้วยค่าเฉลี่ย (𝜇) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (σ) และระยะที่ 4 ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบจากตัวอย่างครู 10 คน นักเรียน 306 คน และผู้ปกครอง 306 คน ด้วยแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย () และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ผลการวิจัยพบว่า สมรรถนะครูในสภาพปัจจุบันอยู่ระดับปานกลาง ส่วนสภาพที่คาดหวังอยู่ระดับมากที่สุด โดยมีความต้องการจำเป็นสูงสุดในการออกแบบและจัดการเรียนรู้เชิงดิจิทัลอย่างเป็นระบบ ซึ่งรูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ "COACH Model" ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการ การประเมินผล และเงื่อนไขความสำเร็จ ภายหลังการนำรูปแบบ ไปใช้พบว่า ครูมีคะแนนประเมินสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญสูงขึ้น ซึ่งส่งผลเชิงประจักษ์ต่อผู้เรียน โดยนักเรียนแสดงพฤติกรรมการเรียนรู้เชิงบวกและมีผลการประเมินทักษะการคิดวิเคราะห์ที่สูงขึ้น ตลอดจนผลการประเมินรูปแบบด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด โดยค่าเฉลี่ยความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอยู่ในระดับสูง และคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนเพิ่มสูงขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

จรูญ จารุสาร. (2563). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู โรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 1.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2565). การจัดการเรียนรู้เชิงรุก: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และคณะ. (2566). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกในศตวรรษที่ 21. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ยุภาลัย มะลิซ้อน และ กาญจน์ เรืองมนตรี. (2563). การพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในสถานศึกษา. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2.

ศรัญญา หงษ์ทอง. (2565). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้การนิเทศแบบร่วมพัฒนา. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4.

ศรีกาวรรณ ใสใสสกาล. (2565). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกด้วยชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครสวรรค์.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2565). รายงานการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในยุคดิจิทัล. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR). กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการพัฒนาครูในยุคดิจิทัล. กระทรวงศึกษาธิการ.

สุวิทย์ มูลคำ. (2563). กลยุทธ์การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิด. ภาพพิมพ์.

อโรชา แสงลุน. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโดยใช้การศึกษาชั้นเรียนผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1.

Bond, M. (2020). Facilitating student engagement through educational technology: Current research, practices and perspectives [Doctoral dissertation, Carl von Ossietzky University of Oldenburg].

Bond, M., Bedenlier, S., Marín, V. I., & Händel, M. (2021). Emergency remote teaching in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 50.

Branch, R. M. (2021). Instructional design: The ADDIE approach. Springer.

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2020). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.

Fiorella, L., & Mayer, R. E. (2021). The science of learning and instruction: Cognitive strategies for improving education (2nd ed.). Routledge.

Freeman, S., Eddy, S. L., McDonough, M., Smith, M. K., Okoroafor, N., Jordt, H., & Wenderoth, M. P. (2021). Active learning increases student performance. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(23), 8410–8415.

Hattie, J. (2023). Visible learning: The sequel. Routledge.

Koehler, M. J., & Mishra, P. (2013). What is technological pedagogical content knowledge (TPACK)? Journal of Education, 193(3), 13–19.

OECD. (2021). OECD digital education outlook 2021. OECD Publishing.

OECD. (2023). Education at a glance 2023. OECD Publishing.

Redecker, C. (2020). European framework for the digital competence of educators. European Commission.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer.

Schleicher, A. (2022). Building back better: Education lessons from COVID-19. OECD Publishing.

Theobald, E. J., Hill, M. J., Tran, E., Agrawal, S., et al. (2020). Active learning narrows achievement gaps. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(12), 6476–6483.

Trust, T., & Whalen, J. (2020). Should teachers be trained in emergency remote teaching? Journal of Technology and Teacher Education, 28(2), 189–199.

Voogt, J., & Roblin, N. P. (2022). A comparative analysis of international frameworks. Journal of Curriculum Studies, 54(3), 345–362.

Zimmerman, B. J., & Schunk, D. H. (2021). Self-regulated learning and academic achievement. Routledge.